Rezultati preliminar i zgjedhjeve nxori Vetëvendosjen si forcat e para, por me një diferencë që dukej e ngushtë: partia e Albin Kurtit mori 42.91 për qind të votave. Në atë fazë, Kurti u shpreh i hapur për bashkëpunim me opozitën, duke argumentuar se me numrin e ulëseve që kishte, qeverisja dhe zgjedhja e figurave të rëndësishme nuk do të mund të bëheshin pa marrëveshje. Fjalët e tij atëherë ishin qartësisht orientuese drejt komunikimit me të gjitha subjektet politike.
Natën e 7 qershorit, kur po festonin, Albin Kurti hapi “të gjitha rrugët e bashkëpunimit”. Ai deklaroi se “në javët në vijim, do komunikojmë e do ti takojmë, e do bashkëpunojmë me të gjitha subjektet politike të Republikës së Kosovës”. Megjithatë, pas kësaj deklarate, rezultatet morën një kthesë të ndjeshme, kryesisht pas numërimit të votave të diasporës.
Votat që erdhën nga jashtë ndikuan drejtpërdrejt në matematikën e mandateve. Vetëvendosjes iu shtuan hiç më pak se 5 deputetë nga numërimi i votave të diasporës, duke e çuar totalin në 53 ulëse. Ky ndryshim e vendosi partinë në një pozitë ku, së bashku me minoritetet joserbe, arrihet shumica e thjeshtë prej 61 deputetësh. Pikërisht kjo shumicë e bëri shumë më real formimin e institucioneve pa qenë e domosdoshme një marrëveshje të gjerë koalicioni.
Vota e diasporës e ndryshoi balancën e ulëseve dhe rrjedhën e vendimeve
Në këtë rrethanë, qëndrimi i Kurtit për bashkëpunim me opozitën u shtrëngua dukshëm. Nga ajo hapje e gjerë që kishte paralajmëruar pak pas natës së 7 qershorit, ai u fokusua në çështjen e Presidentit. Albin Kurti theksoi se për detyrën e presidentit, zgjedhjen e presidentit ose të presidentes, nuk mund të veprohet vetëm. Ai argumentoi se në sallë nevojiten 80 vota, në kuorum, në bazë të një aktgjykimi të Gjykatës Kushtuese.
Ndryshimi i mandateve solli edhe një interpretim më të gjerë për rolin e diasporës në procesin e përgjithshëm. Marrë për bazë rezultatin zgjedhor gati final, vlerësohet se vota e diasporës ishte vendimtare që Vetëvendosja të mos detyrohej të bënte koalicion. Një koalicion i tillë, sipas logjikës së mandatit që u krijua pas numërimit, do të shërbente njëkohësisht për Qeverinë dhe Presidentin. Pa atë shtesë prej 5 deputetësh, gjasat që të kërkohej bashkëpunim më i gjerë për të siguruar shumicat do të ishin më të larta.
Rreth këtij ndikimi, Basri Muja, profesor i lëndëve politike, e ka lidhur drejtpërdrejt me ndryshimin e “pazarit” për çështjen e Presidentit. Ai ka thënë se diaspora e ndikoi shumë rezultatin e përgjithshëm, duke i hapur rrugë Kurtit të rrisë kërkesat për Presidentin. Sipas tij, nëse do kishte pasur më pak vota, Vetëvendosja do të ishte e shtyrë të siguronte një koalicion për Qeverinë, që njëkohësisht do të shtrinte efekt edhe për Presidentin.
Ndërkaq, kur janë numëruar gati 100 për qind të votave, Vetëvendosje ka siguruar 53 mandate. Rezultati i subjekteve të tjera është: PDK 22, LDK 18 dhe Aleanca 7. Me këtë shpërndarje, vlerësohet se rriten gjasat për një proces të ri zgjedhor, pak muaj më vonë, pikërisht për shkak të çështjes së Presidentit, ku kërkesa për 80 vota në kuorum mbetet pengesa kryesore. Blerim Canaj, njohës i çështjeve politike, ka theksuar se, duke u bazuar në gjuhën e politikanëve dhe polarizimin, do të jetë e vështirë të gjendet zgjidhje, prandaj vendi mund të shkojë në zgjedhje.
Botuar fillimisht në Gazeta Express