Një hulumtim i “Betimi për Drejtësi” sjell në vëmendje një vendim të vitit 2013 që lidhet me këmbimin e pronës në Prishtinë dhe që, sipas dyshimeve të ngritura, ka hapur rrugë për parregullsi institucionale dhe ndikim të interesave të ndryshme në procesin e pronësisë. Rasti përmendet me një trajektore të qartë: fillimisht vendoset këmbimi i një pjese të pronës në Bregun e Diellit me një parcelë në Gërmi, ndërsa më pas, në një fazë tjetër, me aktgjykim të formës së prerë, prona u është njohur banorëve.
Çështja që ngre pikëpyetje është mënyra se si u mor vendimi për këmbimin e pronës në vitin 2013, konkretisht kur një pjesë e pronës në zonën e Bregut të Diellit u lidh me një parcelë në Gërmi. Ky element i parë, sipas hulumtimit, shërben si fill i një zinxhiri vendimesh dhe veprimesh që më vonë ka rezultuar të jetë i vështirë të shpjegohet në mënyrë të drejtë dhe të pastër, duke e vënë në qendër vëmendjeje jo vetëm aktet, por edhe rrugën e ndjekur deri në finalizimin e të drejtave të pronës.
Hulumtimi shtron disa pyetje thelbësore për të kuptuar se si një proces i njohjes së të drejtave mund të ketë devijuar nga pritshmëritë fillestare. Njëra prej tyre lidhet me faktin se prona, e cila më vonë i është njohur banorëve përmes aktgjykimit të formës së prerë, në vijim ka hyrë në një proces tjetër këmbimi me një palë të tretë. Kjo rrethanë e dytë ngre dyshime se vendimet nuk janë ndjekur në një linjë të qëndrueshme, ose se dikush ka arritur të përfshijë të drejta pronësore në një skemë që nuk i shërben vetëm transparencës dhe rregulltisë institucionale.
Rasti i 2013-ës: si u kalua nga këmbimi në njohjen me aktgjykim
Një pjesë e rëndësishme e tregimit të rastit ka të bëjë me zinxhirin procedural. “Betimi për Drejtësi” e lidh fillimisht vendimin për këmbimin e pronës në Prishtinë, të marrë në vitin 2013, me faktin se këmbimi u bë mes dy zonave: Bregu i Diellit dhe Gërmia. Më tej, hulumtimi kërkon të sqarojë pse, pasi prona u njoh banorëve me aktgjykim të formës së prerë, ajo u përfshi përsëri në një proces këmbimi. Në këtë mënyrë, vëmendja zhvendoset nga momenti fillestar i vendimmarrjes drejt fazës kur pretendimet dhe të drejtat e fituara përmes gjykimit të formës së prerë duket se nuk kanë mbyllur përfundimisht çështjen, por kanë krijuar hapësirë për një procedurë të re.
Hulumtimi gjithashtu e vendos theksin te dyshimet për parregullsi institucionale. Në këtë rast, pika kyçe nuk është vetëm fakti që u bë një këmbim pronësor, por mënyra si procesi u trajtua në etapa të ndryshme. Kur një pronë përfshihet në vendime të njëpasnjëshme dhe, në fund, përmendet se ka pasur kompensim të dyfishtë—siç sugjerohet nga titulli i hulumtimit—atëherë çështja bëhet edhe më serioze. Sipas trajtimit që i bëhet rastit, ideja e kompensimit të dyfishtë lidhet me transferime që kanë prekur interesat e qytetarëve, duke e krahasuar pronën që lidhet me Gërminë me pronën e qytetarëve në Bregun e Diellit.
Po ashtu, hulumtimi ngre pyetje për përfshirjen e interesave të ndryshme në procesin e pronësisë. Këtu nuk mjafton të tregohet se janë marrë vendime, por kërkohet të kuptohet pse logjika e procesit juridik nuk ka rezultuar në një përmbyllje të qartë. Në rastin konkret, në qendër vendoset momenti kur banorët, pas aktgjykimit të formës së prerë, janë njohur me një të drejtë pronësore, ndërkohë që më pas prona lidhet edhe me një këmbim me palë të tretë. Ky tipar i procedurës krijon dyshimin se interesa të tjera mund të kenë ndikuar në mënyrën e trajtimit të të drejtave, ose se ka pasur mangësi në harmonizimin e vendimeve administrative dhe atyre gjyqësore.
Hulumtimi i “Betimi për Drejtësi” e paraqet rastin si një skemë që kërkon përgjigje në mënyrë më të detajuar: si u mor vendimi në vitin 2013 për këmbimin e një pjese të pronës në Breg të Diellit me një parcelë në Gërmi; pse prona që më vonë u njoh banorëve përmes aktgjykimit të formës së prerë u përfshi në një proces këmbimi me një palë të tretë; dhe si është e mundur që proceset të kenë rezultuar me kompensim të dyfishtë të pronës. Përmes këtyre pyetjeve, materiali e vendos theksin te mungesa e një shpjegimi të plotë për qytetarët dhe te nevoja që zinxhiri i vendimeve të trajtohet me qartësi, në mënyrë që të eliminohen dyshimet për parregullsi institucionale dhe për ndikim të interesave të ndryshme në pronësi.
Botuar fillimisht në Gazeta Express
