Kur hyni në një diskutim me dikë që nuk pranon gabime, shpesh zbuloni se biseda nuk shkon aty ku e kishit menduar. Në vend që të flasë për atë që ka ndodhur dhe të marrë përgjegjësi, personi e zhvendos fokusin te kontrolli, te presioni psikologjik dhe te fajësimi i dikujt tjetër. Kjo mënyrë e të menduarit e kthen debatin shpejt në një lojë ku qëllimi nuk është zgjidhja, por “fitimi” i bisedës.
Një marrëdhënie e shëndetshme duhet t’ju bëjë të ndiheni të sigurt, të mbështetur dhe të respektuar. Por kur personi përballë nuk ka vetëdije për sjelljen e tij, debati mund të bëhet i vështirë, i lodhshëm dhe shpesh i padrejtë. Në këto situata, ju mund të mendoni se po flisni për një problem konkret, ndërsa ai/ajo e përkthen çdo çështje në akuzë, në insinuata ose në përpjekje për ta bërë tjetrin të duket si fajtori kryesor.
Një nga shenjat që e tregon se personi nuk e pranon fajin është mënyra se si reagon kur i vihet përpara një fakt. Në vend që të pranojë gabimin ose të paktën të reflektojë, ai/ajo shpesh kalon në kundërsulm: “Ti po e bën”, “ti e nis”, “ti e ke gabim”. Kështu, debati për të cilin ju po përpiqeni të kuptoni çfarë ndodhi kthehet në një mekanizëm fajësimi, ku çështja origjinale humbet rëndësinë.
Po ashtu, shpesh ndodh që përgjegjësia të shmanget përmes kontrollit. Kjo mund të shfaqet kur personi përpiqet të vendosë rregullat e bisedës: përcakton se çfarë lejohet të thuhet, e ndërpret tjetrin, ose e zhvendos temën në diçka që e mban atë në pozita komod. Në këto raste, edhe nëse ju përpiqeni të flisni me qetësi dhe të shpjegoni si u ndjetë, personi nuk e merr seriozisht atë që thoni. Ai/ajo duket se kërkon ta drejtojë debatin drejt një gjykimi, jo drejt kuptimit.
Shenjat që tregojnë se po debatoni me dikë që s’e pranon fajin
Ka disa shenja tipike që ndihmojnë të kuptoni se po përballeni me këtë lloj qëndrimi. Së pari, personi nuk mbyll kurrë çështjen me një reflektim real; edhe kur pranohet se pati një problem, përgjegjësia i kalohet dikujt tjetër. Së dyti, dialogu kthehet në “luftë” për të provuar kush ka të drejtë, jo në bisedë ku të dyja palët punojnë për të gjetur një zgjidhje. Së treti, shpesh shfaqet një lloj moskokëçarjeje ndaj ndikimit që ka sjellja e tij te ju—sikur emocionet tuaja të mos kenë peshë.
Kur këto shenja përsëriten, është e zakonshme që debati të zgjatet pa arritur në asgjë konkrete. Personi mund të përdorë argumente të çfarëdo natyre për ta hequr vëmendjen nga gabimi i vet: nga justifikimet e gjata, te supozimet për qëllimet tuaja, deri te reagimet emocionale që synojnë t’ju vënë ju në pozicion mbrojtës. Rezultati është i njëjtë: ju përfundoni duke u përpjekur të shpjegoni, ndërsa ai/ajo vazhdon të refuzojë të pranojë përgjegjësi.
Në këto kushte, alternativa nuk është të ktheni gjithçka në akuzë; është të kuptoni modelin. Njohja e faktit që personi nuk e pranon fajin ju ndihmon të ruani qartësinë gjatë bisedës dhe të kuptoni pse jeni ngecur. Debati, në vend që të çojë drejt një marrëveshjeje, kthehet në një cikël kontrolli dhe fajësimi. Dhe kur një marrëdhënie nuk siguron siguri, mbështetje dhe respekt, këto cikle e bëjnë gjithnjë më të vështirë komunikimin.
Botuar fillimisht në Albeu