Shtetet e Bashkuara kanë nisur atë që i kanë quajtur “Operacioni i Përjashtimit Ekonomik” kundër Iranit, një fushatë e re që synon të ndërpresë linjat financiare të Teheranit ndërkohë që lufta në rajon vazhdon. Lajmi u bë i ditur në një konferencë për shtyp të hënën nga Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, i cili e përshkroi këtë nismë si një goditje të paprecedentë ekonomike ndaj regjimit iranian dhe “mundësuesve” të tij.
Gjatë fjalës së tij, Bessent tha se Thesari i SHBA-së ka analizuar në detaje mekanizmat që përdor Irani për t’iu shmangur sanksioneve, duke përmendur “çdo nyje, çdo lehtësues dhe çdo rrjet” që shërben për kontrabandimin e naftës. Sipas tij, synimi është që veprimet e Thesarit dhe të agjencive të tjera të shtrëngojnë kontrollin dhe të bllokojnë çdo burim të mundshëm të ardhurash që shkon për të financuar IRGC-në dhe regjimin e lig iranian.
Ndër elementët kryesorë të kësaj fushate, Sekretari i Thesarit paralajmëroi se çdo entitet që lehtëson pastrimin e parave në emër të Iranit do të hiqet nga sistemi i dollarit amerikan. Në këtë mënyrë, Uashingtoni po e lidh drejtpërdrejt presionin financiar me kufizimin e përdorimit të infrastrukturës bankare të lidhur me dollarin, si dhe me objektivin për të goditur kanalet që mundësojnë qarkullimin e të ardhurave.
Paralajmërimi erdhi edhe me një aspekt diplomatik: Bessent tha se presidenti i SHBA-së, Donald Trump, po kontaktonte udhëheqës botërorë të paspecifikuar, me kërkesën që ata të ndalonin së punuari me Iranin. Në të njëjtën linjë, ai e paraqiti këtë fazë si një përpjekje që synon ta izolojë Teheranin ekonomikisht, duke i vënë theks të fortë izolimit dhe presionit financiar si instrument kryesor.
Operacioni synon “izolim ekonomik” dhe shtrëngim të plotë të lakut
Si pjesë e fushatës, Departamenti i Thesarit njoftoi se ka nxjerrë vendime kundër pesë sektorëve kritikë, të cilët Irani i përdor për të mbështetur ekonominë e tij në rënie. Këto sektorë janë: asete digjitale, teknologjia, ari, aviacioni dhe transporti detar. Sipas përshkrimit të Bessent, goditja e këtyre fushave synon të ndikojë te kapacitetet që Teherani përdor për të ruajtur funksionimin ekonomik dhe për të gjetur mënyra alternative për të vazhduar aktivitetet edhe nën presionin e sanksioneve.
Pas këtyre hapave, Sekretari amerikan i Thesarit tha se Irani ka mbetur me “një zgjedhje shumë të qartë”: ose të përballet me “izolim të plotë global” dhe një ekonomi “mbijetese”, ose të gjejë një rrugë kthimi drejt normalitetit, me mundësi për t’u ribashkuar me ekonominë globale. Kjo deklaratë u vendos në kuadrin e narrativës që Uashingtoni po përdor për t’i dhënë fushatës një objektiv final: kufizimin e aftësisë financiare të Iranit dhe reduktimin e kapaciteteve për të mbështetur forcat dhe strukturat e lidhura me regjimin.
Kjo nismë u shfaq rreth gjashtë muaj pasi sulmet amerikane dhe izraelite ndaj Iranit shënuan fillimin e luftës në rajon, të cilën administrata Trump thotë se synon të sigurojë që Irani të mos mund të pajiset kurrë me një armë bërthamore. Edhe pse konflikti është bllokuar kryesisht në muajt e fundit, negociatat kanë qenë të lëkundura, ndërsa një mosmarrëveshje në rritje lidhet me Ngushticën e Hormuzit.
Në këtë kontekst, një element që ka qenë pikë ngërçi në bisedimet mes Uashingtonit dhe Teheranit është rruga ujore strategjike, një pikë kyçe tranziti e naftës dhe gazit që lidh Gjirin Persik me Gjirin e Omanit dhe Detin Arabik. Të dyja palët pretendojnë kontroll mbi kalimin në këtë zonë, duke e bërë atë një çështje qendrore jo vetëm për ekonominë, por edhe për ndikimin rajonal. Ndërkohë, “Operacioni i Përjashtimit Ekonomik” përforcon objektivin e SHBA-së për të vendosur presion të drejtpërdrejtë ekonomik mbi Iranin dhe mekanizmat që e mbajnë atë në funksion, duke e fokusuar goditjen në kanale financiare, sektorë strategjikë dhe pagesat që lidhen me kontrabandën dhe pastrimin e parave.
Botuar fillimisht në Telegrafi