Shtetet e Bashkuara të Amerikës kërkojnë që Shqipëria të garantojë sigurinë e sektorëve strategjikë dhe të infrastrukturës kritike, ndërsa në të njëjtën kohë mirëpret investimet e huaja që nxisin ekonominë. Kjo kërkesë u shtrua nga e ngarkuara me punë në Ambasadën e SHBA-së në Tiranë, Nancy VanHorn, gjatë një date 15 qershor, në kuadër të një prezantimi për draft-kornizën e shqyrtimit të investimeve të huaja direkte.
VanHorn u shpreh se investitorët kërkojnë qartësi, rregulla të përcaktuara mirë dhe mbrojtje nga aktorë që nuk veprojnë sipas standardeve ndërkombëtare. Ajo mori pjesë në prezantimin e organizuar nga Ministria e Ekonomisë e Shqipërisë dhe Oda Amerikane e Tregtisë, duke e lidhur drejtpërdrejt mekanizmin e ri me nevojën për një mjedis të besueshëm biznesi.
Sipas saj, miratimi i një ligji është vetëm hapi i parë, ndërsa suksesi ose dështimi matet te mënyra si do të zbatohet ai në praktikë. E ngarkuara me punë në Ambasadën amerikane theksoi se SHBA-ja synon të mbështesë Shqipërinë gjatë procesit të implementimit, duke u fokusuar te krijimi i kushteve për investime afatgjata dhe cilësore. Në këtë kontekst, ajo tha se kur rregullat janë të parashikueshme dhe zbatimi është i qëndrueshëm, “të gjithë përfitojnë”.
Investimet të mirëpriten, por rregullat për sektorët strategjikë të jenë të sigurta
VanHorn e cilësoi mekanizmin jo si burokraci, por si një deklaratë strategjike. Mesazhi, sipas saj, është se Shqipëria është e hapur ndaj biznesit në një mënyrë që mbron interesat kombëtare dhe përputhet me standardet ndërkombëtare. Ajo theksoi gjithashtu se kompanitë amerikane janë të pranishme në fusha si energjia, ndërtimi dhe teknologjia, ndërsa shumë të tjera po shqyrtojnë të vijnë.
Në fjalën e saj u përmend edhe parimi i politikës amerikane të investimeve, të shpallur nga presidenti Donald Trump vitin e kaluar. VanHorn tha se ai theksoi një parim të thjeshtë: të mirëpriten investimet që forcojnë rritjen ekonomike, duke siguruar që infrastruktura kritike dhe sektorët strategjikë të mbeten të sigurt. Qasja e Shqipërisë ndaj shqyrtimit të investimeve, sipas diplomatës, është ndërtuar mbi të njëjtin parim dhe kjo ka rëndësi për investitorët.
Gjatë aktivitetit, u diskutua edhe kuadri konkret që po hartohet në Shqipëri. Korniza e re e Shqyrtimit të Investimeve të Huaja Direkte është duke u përgatitur nga Qeveria shqiptare në bashkëpunim me komunitetin e biznesit, përfshirë Odën Amerikane të Tregtisë. Neritan Mullaj, drejtor ekzekutiv i Odës Amerikane në Shqipëri, theksoi se korniza nuk synon të kufizojë investimet e huaja, por të rrisë besimin e investitorëve përmes transparencës, parashikueshmërisë dhe procedurave të qarta rregullatore.
Ndërkaq, presidenti i Odës Amerikane në Shqipëri, Grant Van Cleve, e vlerësoi miratimin e mekanizmit si kulmin e një përpjekjeje afatgjatë të udhëhequr nga Oda, në bashkëpunim me institucionet shqiptare dhe partnerët ndërkombëtarë. Ai tha se kjo kornizë përfaqëson një moment historik të rëndësishëm për forcimin e klimës së investimeve, duke siguruar që interesat strategjike kombëtare të mbeten të mbrojtura. Po ashtu, ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, deklaroi se mekanizmi i ri rrit transparencën, sigurinë juridike dhe besueshmërinë e mjedisit të investimeve, si dhe forcon kapacitetet për mbrojtjen e sektorëve strategjikë.
Qeveria shqiptare informoi se gjatë vitit të kaluar investimet e huaja direkte arritën mbi 1.6 miliard euro. Oda Amerikane e Tregtisë mbështet mekanizmin e shqyrtimit, por kërkon që ai të jetë më i qartë, më i parashikueshëm dhe i bazuar në ligj të plotë, në mënyrë që të mos krijojë pasiguri për investitorët. Mekanizmi i ri i kontrollit të investimeve të huaja është parashikuar në Ligjin për investime të huaja, ndërsa paralelisht Qeveria shqiptare ka njoftuar se Ligji për investime strategjike do të shfuqizohet në përputhje me angazhimet ndaj Bashkimit Evropian.
Njoftimin për shfuqizimin e Ligjit për investime strategjike ditë më parë e bëri kryeministri Edi Rama, duke thënë se ky ligj kishte arritur qëllimin e tij. Shfuqizimi lidhet edhe me kërkesat e protestuesve kundër projekteve turistike në Zvërnec dhe në Sazan, të cilat janë lidhur publikisht me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit Donald Trump. Ligji për investimet strategjike u miratua në vitin 2015 me një afat trevjeçar, por që prej asaj kohe afati i funksionimit është shtyrë gjashtë herë. Ky ligj parashikon lehtësira procedurale, fiskale dhe administrative, investime publike, dhënien e tokës publike dhe ndërhyrjen e shtetit për shpronësim të pronës private, si dhe të tjera masa lehtësuese për ata që përfitojnë statusin “investitorë strategjikë”. Ndërkohë, prej katër vjetësh BE-ja në raportet e progresit për Shqipërinë ka kërkuar rishikimin e kësaj qasjeje.
Botuar fillimisht në Telegrafi