Qeveria e Kosovës ka kërkuar ndryshimin e ndarjeve buxhetore për vitin 2026, duke propozuar një shtesë prej 122 milionë eurosh për të mbuluar shpenzimet e lidhura me pagat dhe pensionet. Propozimi është përfshirë në një projektligj për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Ndarjet Buxhetore, i cili është miratuar në lexim të parë dhe pritet të shqyrtohet në lexim të dytë në Kuvendin e Kosovës të enjten, rreth dy muaj para përfundimit të vitit fiskal.
Sipas dokumentit, 102 milionë euro shtesë janë parashikuar në nënprogramin “Kontingjencat” të Ministrisë së Financave, në kategorinë “Paga dhe Shtesa”. Kjo shumë synon të mbulojë koston e pagës së 13-të dhe kompensimin retroaktiv për përvojën e punës. Mbështetja financiare lidhet me Aktgjykimin KO79/23 të Gjykatës Kushtetuese, i cili lidhet me çështjet e kushtetutshmërisë të dispozitave të Ligjit për Pagat në Sektorin Publik, përfshirë mënyrën e llogaritjes së shtesës për përvojën e punës.
Projektligji parashikon se, me propozimin e ministrit të Financave, Qeveria mund të miratojë pagesën e kompensimit retroaktiv të përvojës së punës për punonjësit që marrin pagë nga buxheti. Megjithatë, dokumenti nuk e specifikon në mënyrë të drejtpërdrejtë se sa nga 102 milionë eurot do të shkojnë konkretisht për pagën e 13-të dhe sa për kompensimin retroaktiv.
Gjatë prezantimit të projektligjit, ministri i Financave, Hekuran Murati, ka bërë të ditur se një pjesë e mjeteve do të përdoret për pagën e 13-të, ndërsa pjesa tjetër do të shërbejë për kompensimin retroaktiv të diferencës së shtesës për përvojën e punës. Sipas shpjegimit të tij, kompensimi lidhet me periudhën nga hyrja në fuqi e Ligjit për Pagat në Sektorin Publik deri në fund të vitit 2025, kohë gjatë së cilës, sipas programit të llogarive të parashikuara, shtesa prej 0.5 për qind për çdo vit përvojë pune nuk ka qenë e mbuluar plotësisht.
Ndryshimet buxhetore nuk ndalen vetëm te pagat. Projektligji parasheh edhe 20 milionë euro shtesë për Ministrinë e Punës, Familjes dhe Vlerave të Luftës Çlirimtare, përkatësisht për Departamentin e Pensioneve. Këto mjete planifikohen të ndahen në kategorinë “Subvencione dhe Transfere”, me qëllim të mbulimit të kostos së pensioneve bazike. Në total, ky kombinim i 102 milionë eurove për “Paga dhe Shtesa” dhe 20 milionë eurove për pensionet bazike e çon kërkesën buxhetore në shifrën e përgjithshme prej 122 milionë eurosh.
122 milionë euro shtesë për paga dhe pensione në 2026
Për të siguruar financimin e nevojave buxhetore, projektligji e autorizon Qeverinë të kërkojë shpërndarjen e dividendëve nga ndërmarrjet publike, në një vlerë deri në 30 milionë euro. Dispozita e propozuar përcakton se këto mjete duhet të transferohen në Llogarinë e Vetme të Thesarit jo më vonë se 30 ditë pas hyrjes në fuqi të ligjit.
Në tabelën e parashikimeve fiskale që shoqëron projektligjin, janë paraparë 42 milionë euro të hyra nga dividendët dhe ndarja e fitimit për vitin 2026, krahasuar me 15.4 milionë euro në vitin 2025. Shuma prej 42 milionë eurosh paraqet parashikimin e përgjithshëm për këtë kategori të të hyrave. Ndërkaq, autorizimi i ri ligjor për shpërndarjen e dividendëve nga ndërmarrjet publike është i kufizuar deri në 30 milionë euro. Projektligji nuk identifikon konkretisht ndërmarrjet publike nga të cilat pritet të sigurohen këto mjete, as nuk shpjegon shumën që do të kontribuojë secila prej tyre, duke lënë të nevojshme që të sqarohen më tej burimet e planifikuara dhe ndikimi eventual në planet financiare e investuese të këtyre ndërmarrjeve.
Parashikimet fiskale tregojnë se të hyrat e përgjithshme buxhetore për vitin 2026 llogariten në 3 miliardë e 749.3 milionë euro, ndërsa shpenzimet buxhetore në 4 miliardë e 89.6 milionë euro. Bilanci buxhetor del negativ, në vlerën prej 340.2 milionë eurosh. Deficiti i përgjithshëm fiskal parashihet në 2.8 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto, ndërsa bilanci sipas kufirit të rregullës fiskale paraqitet në minus 2 për qind të BPV-së. Këto tregues nuk janë identikë: bilanci i përgjithshëm buxhetor pasqyron diferencën mes të hyrave dhe shpenzimeve të paraqitura, ndërsa llogaritja sipas rregullës fiskale merr parasysh edhe përcaktimet për shpenzimet që përjashtohen nga kufiri përkatës. Shifrat janë parashikime të përfshira në dokumentin shoqërues të projektligjit dhe nuk përfaqësojnë rezultatet përfundimtare të ekzekutimit të buxhetit për vitin 2026.
Ndryshimet buxhetore vijnë në një kohë kur Fondi Monetar Ndërkombëtar ka paralajmëruar për rritjen e deficitit fiskal në Kosovë dhe për nevojën e një politike më të kujdesshme të shpenzimeve publike. Në raportin për konsultimet e vitit 2026 sipas nenit IV, të publikuar në mars, FMN-ja ka vlerësuar se masat e reja të shpenzimeve, përfshirë pagën e 13-të për punonjësit publikë dhe rritjen e shtesës për përvojën e punës, kontribuojnë në zgjerimin e deficitit. Fondi ka vlerësuar gjithashtu se rritja e shpenzimeve për paga dhe transfere mund të shtojë presionet mbi financat publike.
Botuar fillimisht në Bota Sot