Zyrtarë të lartë amerikanë dhe kinezë kanë rënë dakord se asnjë vendi nuk duhet t’i lejohet të vendosë tarifa për transportin detar në Ngushticën e Hormuzit. Ky qëndrim u bë i ditur nga Departamenti i Shtetit i SHBA-së për Reuters të martën, në një sinjal se Uashingtoni dhe Pekini po kërkojnë të gjejnë terren të përbashkët ndërsa përpiqen të ushtrojnë presion mbi Iranin që të heqë dorë nga kontrolli i një prej rrugëve ujore më të rëndësishme në botë.
Koordinimi mes dy vendeve vjen pak përpara një samiti të ashtuquajtur historik mes presidentit amerikan Donald Trump dhe presidentit kinez Xi Jinping, i parashikuar për mesin e kësaj jave. Në agjendën e takimit pritet të jetë edhe çështja e kontrollit që Irani ushtron mbi ngushticën e Hormuzit, për shkak të ndikimit të drejtpërdrejtë që ka te tregtia ndërkombëtare dhe furnizimi me energji.
Departamenti i Shtetit theksoi se bisedimet për këtë çështje janë zhvilluar edhe më herët. Sipas njoftimit, ministri i Jashtëm kinez Wang Yi dhe sekretari i Shtetit i SHBA-së Marco Rubio diskutuan temën përmes një telefonate në muajin prill. Pikërisht në atë komunikim është rënë dakord për parimin që asnjë vend ose organizatë nuk duhet të ketë të drejtë të vendosë tarifa për kalimin në rrugët ujore ndërkombëtare si Ngushtica e Hormuzit.
Tarifat në Hormuz: SHBA e Kina kërkojnë rregull të përbashkët pa pengesa
Zëdhënësi i Departamentit të Shtetit, Tommy Pigott, i cituar nga Reuters, u shpreh se në telefonatën e prillit “ata ranë dakord se asnjë vendi ose organizate nuk mund t’i lejohet të vendosë tarifa për të kaluar nëpër rrugët ujore ndërkombëtare si Ngushtica e Hormuzit”. Ky formulim lidhet drejtpërdrejt me kundërshtimin ndaj një praktike që do të mund të minonte qarkullimin e lirë detar në një hapësirë me peshë të madhe strategjike.
Ndërkohë, Ambasada e Kinës nuk e ka kundërshtuar versionin e SHBA-së për diskutimin. Në përgjigjen e saj, ambasada tha se shpresonte që të gjitha palët të bashkëpunojnë për të rifilluar trafikun normal përmes ngushticës. Për Pekinin, kthimi i normalitetit është i lidhur me ndikimin që ka pasur ndërprerja e funksionimit të rregullt të rrugës: para luftës, përmes Hormuzit kalonte rreth një e pesta e furnizimit botëror me naftë dhe gaz, çka e bën zonën vendimtare për zinxhirët globalë të energjisë.
Departamenti i Shtetit e lidh deklaratën edhe me zhvillimet e fundit në rajon. “Mbyllja pothuajse e plotë e arteries tregtare jetësore” nga Irani, që pasoi sulmet ajrore të përbashkëta izraelito-amerikane mbi vendin më 28 shkurt, ka shkaktuar tronditje në tregjet globale të energjisë. Në këtë kontekst, çdo masë që do të sillte kosto shtesë për transportin detar ose do të krijonte pengesa për kalimin e anijeve rrezikon të shtojë pasiguri për çmimet dhe furnizimin.
Irani, nga ana e tij, ka kërkuar të drejtën për të mbledhur taksat mbi trafikun detar si një parakusht për t’i dhënë fund luftës. Ndërkohë, SHBA-ja dhe partneri i saj kryesor në këtë çështje, Kina, po e artikulojnë kundërshtimin ndaj tarifave, duke sinjalizuar se synojnë ta mbajnë të hapur të paktën parimin e kalimit pa pagesa të njëanshme në rrugët ndërkombëtare. Kjo është edhe arsyeja pse deklarata vjen në një moment të ndjeshëm, me samitin Trump-Xi në horizont dhe me kontrollin e Iranit mbi ngushticën që pritet të jetë në qendër të diskutimeve.
Botuar fillimisht në Koha.net
