Samiti mes Donald Trump dhe Xi Jinping në Pekin po shihet në kryeqytetet evropiane jo vetëm si një çështje e marrëdhënieve SHBA-Kinë, por si një test për pozicionin e Bashkimit Evropian në një rend ekonomik gjithnjë e më të përqendruar te marrëveshjet mes superfuqive. Sipas analizave të publikuara në Euronews, rreziku për Evropën lidhet me mundësinë që interesat e saj të mbeten dytësore, ndërsa SHBA dhe Kina mund të arrijnë dakordësime taktike për tregtinë, teknologjinë, energjinë dhe sigurinë.
Në Bruksel dhe në Berlin, një nga shqetësimet më të menjëhershme nuk lidhet me fjalët diplomatike, por me mbijetesën industriale. Në qendër të kësaj frike janë metalet e rralla, një komponent kyç në shumë industri të Evropës dhe jo vetëm. Kina vazhdon të dominojë zinxhirin e furnizimit për këto minerale kritike, që shfaqen në një gamë të gjerë produktesh, nga automjetet elektrike te gjysmëpërçuesit, te sistemet e mbrojtjes dhe te teknologjitë e gjelbra.
Zyrtarët evropianë kanë frikë se një marrëveshje e mundshme mes SHBA-së dhe Kinës mund t’i japë përparësi qasjes amerikane në metalet e rralla kineze. Në të njëjtën kohë, Evropa mund të mbetet më e ekspozuar ndaj mungesave dhe kufizimeve të eksportit, duke u kthyer kështu në “dëm kolateral” për industritë e saj. Në këtë kuadër, industritë gjermane dhe japoneze thuhet se janë prekur rëndë nga kontrollet kineze mbi metalet e rralla të rënda.
“Kina duket se po licencon në mënyrë selektive eksportet, ndërkohë që ruan ndikimin mbi zinxhirët e furnizimit që konsiderohen strategjikisht të ndjeshëm, veçanërisht aty ku përfshihen aplikimet e mbrojtjes ose të teknologjisë së përparuar”, ka thënë Ilya Epikhin nga firma konsulente Arthur Little. Ndërkohë, Gjermania dhe Japonia kanë nisur investime në zinxhirë dhe projekte alternative furnizimi, me qëllim diversifikimin nga Kina. Megjithatë, sipas David Merriman nga Project Blue, zëvendësimi i plotë i Kinës mbetet shumë larg në kohë. Ai theksonte se situata ka gjasa të përkeqësohet përpara se të përmirësohet.
Metalët e rralla dhe prodhimi industrial po bëhen “pikë e nxehtë”
Ndërkohë, përpjekjet e Evropës për të fituar një minimum pavarësie ekonomike nga metalet e rralla kineze po konsiderohen të ngadalta në raportimet e Euronews. Një raport i Institutit të BE-së për Studime të Sigurisë (EUISS) është përshkruar si i drejtpërdrejtë në vlerësimin e tij: Evropa “po mbetet prapa”. Raporti thekson se Bashkimi Evropian ka vendosur objektiva ambicioze të prodhimit lokal me Aktin e Lëndëve të Para Kritike në vitin 2023 dhe ka caktuar 60 projekte strategjike për t’i zbatuar ato. Por, sipas studimit, nuk janë miratuar politikat e nevojshme për t’i bërë këto financiarisht të qëndrueshme përballë konkurrencës që vjen nga shteti kinez, i mbështetur nga mekanizma të sponsorizimit.
Skema më shqetësuese për Evropën, siç përshkruhet në analizë, është që Trump—i cili udhëtoi për në Pekin nën “retë më të errëta ekonomike” të karrierës së tij politike—të arrijë një lloj marrëveshjeje “tregtare të menaxhuar” me Pekinin. Ky skenar do ta lërë jashtë vëmendjes BE-në dhe më pas blloku të përthithë pasojat si dëm kolateral. Në praktikë, mbikapacitetet kineze në makina elektrike (EV), bateri dhe mallra industriale mund të përmbytin tregjet evropiane dhe të rrisin presionin mbi industritë e BE-së.
Përmasat e këtij presioni përshkruhen edhe me shifra konkrete. Raportohet se automjetet elektrike kineze janë midis 25% dhe 50% më të lira për t’u prodhuar sesa modelet evropiane. Për shembull, SUV-i kompakt kinez MG4 fillon nga rreth 30,000 euro, ndërsa modelet e krahasueshme evropiane si Volkswagen ID.3 fillojnë nga rreth 40,000 euro. Në këtë kontekst, ekspertët nuk përjashtojnë një marrëveshje transaksionale Trump-Xi me një rezultat negativ për Evropën. Jonas Parello-Plessner, bashkëpunëtor në programin Indo-Paqësor të Fondit Gjerman Marshall (GMF), mendon se bisedimet po bëhen shumë dypalëshe dhe thekson se “Trump do të flasë vetëm për veten e tij”.
Edhe dinamika e mundshme e tarifave shton pasigurinë. Presidenti amerikan tashmë kërcënon të vendosë tarifa të reja, përfshirë ato për mallrat kineze, për të zëvendësuar taksat që Gjykata Supreme e SHBA-së i rrëzoi më parë këtë vit. Përballë kësaj, zyrtarët kinezë kanë mësuar të përdorin ndikimin ekonomik për të paralajmëruar udhëheqësit e biznesit amerikan se do të ketë hakmarrje “çdo herë” që Uashingtoni vepron në tregti ose investime. Për Brukselin, një përkeqësim i marrëdhënieve ekonomike SHBA-Kinë nuk konsiderohet diçka që mund të shërbejë për avantazhin e Evropës. Parello-Plessner thotë se nëse kinezët luajnë ashpër me Trumpin, Evropa nuk do të ketë “asgjë për të fituar”. Në skenarë të tillë, një luftë e rinovuar tregtare ose përshkallëzime sanksionesh mund të godasin industritë evropiane përmes kërkesës më të dobët globale, zinxhirëve të furnizimit të ndërprerë dhe paqëndrueshmërisë financiare.
Kjo është arsyeja pse, siç raportohen reagimet në nivel institucional, BE po përgatitet për më të keqen. Komisioneri i Tregtisë, Maroš Šefčovič, i tha Euronews muajin e kaluar se blloku do të jetë gati të forcojë politikën industriale. Ai paralajmëroi gjithashtu se BE nuk do të hezitojë të mbrojë industritë e saj dhe se do të “luftojë me mish e me shpirt për çdo vend pune në Evropë, për çdo kompani evropiane”.
Botuar fillimisht në Telegrafi