Ministri në detyrë i Punëve të Jashtme dhe Diasporës së Kosovës, Glauk Konjufca, ka deklaruar se problemi kryesor në dialogun për normalizimin e raporteve me Serbinë është “goditja në mirëbesim” që, sipas tij, Beogradi i ka bërë procesit. Ai tha se nuk pret ndonjë nismë për takime të reja gjatë këtij viti, ndërsa procesi politik mes Prishtinës dhe Beogradit mbetet në pritje, edhe për shkak të zhvillimeve në rajon.
Konjufca e bëri këtë koment gjatë një bisede me gazetarë në Bruksel, ku mori pjesë në takimin e ministrave të Jashtëm të Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor. Në këtë kuadër, ai theksoi se mirëbesimi i nevojshëm për dialogun u dëmtua nga dy sulme të ndodhura në Kosovë, të cilat sipas tij lidhen me aktorë që veprojnë kundër integritetit të vendit.
Ai përmendi se dy sulmet – sulmi në Banjskë në vitin 2023 dhe sulmi në kanalin jetik të Ibër-Lepencit në vitin 2024 – kanë goditur rëndë mirëbesimin në procesin e normalizimit të raporteve që ka nisur që nga viti 2011 dhe që ndërmjetësohet nga Bashkimi Evropian. Konjufca tha se këto zhvillime e kanë bërë më të vështirë nisjen e bisedimeve të drejtpërdrejta, pasi dialogu kërkon që palët të mos ndërmarrin veprime në prapaskenë.
“Sa i përket dialogut Kosovë-Serbi unë theksova që problemi më i madh është goditja në mirëbesim që i është bërë dialogut nga ana e Serbisë”, u shpreh Konjufca. Ai argumentoi se ndërsa palët ulen në tavolinë për të negociuar, Serbia – sipas pretendimeve që ai ngriti – organizon veprime që cenojnë Kosovën, territorin dhe sovranitetin e saj, duke e shndërruar kështu dialogun në një proces me kosto të shtuar për mirëbesimin mes palëve.
Goditja në mirëbesim ka ndalur bisedimet, thotë Konjufca
Konjufca iu referua edhe përgjegjësive ligjore për sulmin ndaj Policisë së Kosovës në Banjskë të Zveçanit. Për këtë rast, autoritetet kanë dënuar tre të akuzuar, ndërsa dhjetëra të tjerë gjenden në arrati. Në këtë kontekst, u përmend Millan Radoiçiq, ish-nënkryetar i Listës Serbe, partisë kryesore të serbëve në Kosovë që gëzon mbështetjen e Beogradit. Radoiçiq ka pranuar përgjegjësinë për organizimin e sulmit, ndërsa Kosova kërkon vazhdimisht që Serbia ta ekstradojë atë.
Ndërkohë, për shpërthimin në kanalin jetik të Ibër-Lepencit po zhvillohet gjykimi ndaj tre të akuzuarve. Për të dy sulmet, Serbia ka mohuar përfshirjen. Konjufca, duke i lidhur këto ngjarje me dialogun, tha se pa një mirëbesim të ndërtuar realisht, procesi i negociatave nuk mund të ecë. Ai shtoi se krijimi i mirëbesimit është i vështirë, veçanërisht pasi ky mirëbesim, sipas tij, ka pësuar “goditje të rënda” pikërisht me këto dy sulme, të cilat i tha se i ka parë.
Ai kujtoi se takimi i fundit në nivel liderësh mes Kosovës dhe Serbisë ishte zhvilluar në shtator të vitit 2023, disa ditë para sulmit në Banjskë, kur në Kosovë u vra në polic një pjesëtar i Policisë së Kosovës. Gjatë këmbimit të zjarrit u vranë edhe tre sulmues serbë. Konjufca tha se shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, dhe 27 shtetet anëtare janë shprehur të gatshme të ndihmojnë në ndërtimin e mirëbesimit, por nuk pret nisma të reja së shpejti, duke iu referuar faktit se Kosova është në proces zgjedhor dhe se priten zgjedhje të reja nga Serbia.
“Të shohim në vitin 2027 sesi do të zhvillohen gjërat, por për shkak të zhvillimeve nuk pres diçka, as ndonjë iniciativë evropiane shumë të fokusuar në këto muajt e vitit që kanë mbetur”, tha Konjufca. Ndërkohë, homologu serb i tij, Marko Gjuriq, kishte thënë më herët gjatë ditës se në pjesën e parë të takimit u kujtua fakti se Asociacioni i komunave me shumicë serbe në Kosovë nuk është formuar ende, edhe pse ishte një detyrim i nënshkruar në Bruksel. Gjuriq tha se përfaqësuesit e Kosovës janë përpjekur ta fajësojnë Serbinë për probleme të ndryshme rajonale dhe se e kanë portretizuar vazhdimisht si burim të paqëndrueshmërisë.
Kosova dhe Serbia u pajtuan për Asociacionin më 2013 dhe ai përmendet edhe në Marrëveshjen për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve, të cilën Kosova dhe Serbia e kanë pranuar në vitin 2023. Megjithatë, ky asociacion ende nuk është formuar. Po ashtu, Kaja Kallas tha më herët se ciklet e shpeshta zgjedhore në Kosovë janë arsyeja që, prej kohësh, nuk ka pasur një rund të ri dialogu mes Prishtinës dhe Beogradit në nivel liderësh. Ajo theksoi se kishte gatishmëri si nga presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ashtu edhe nga kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, për një takim, por shpallja e zgjedhjeve të reja të parakohshme në Kosovë e ka shtyrë sërish procesin. Kallas tha se po punon veç e veç me të dyja palët që të vazhdohet zbatimi i marrëveshjeve që tashmë janë në fuqi.
Në takim, Konjufca foli edhe për situatën e sigurisë. Ai përsëriti qëndrimin e autoriteteve në Kosovë se kërcënimi më i madh për Prishtinën janë “politikat e shtetit serb”, duke rikujtuar edhe akuzat se Serbia financon grupe, siç tha se ndodhi gjatë sulmit në Banjskë. Përveç kësaj, Konjufca përmendi ndikimin rus në Ballkanin Perëndimor, duke thënë se një ndikim i tillë vërehet përmes Serbisë, e cila, sipas tij, është një bazë më e qartë e shfrytëzuar nga Rusia për shpërndarje të luftës hibride dhe përpjekje për destabilizimin e rajonit.
Ai tha se këto shqetësime duhet të adresohen së bashku me BE-në, që të “mbyllet dera e fundit” e ndikimit rus në rajon. Në këtë kuadër, ai e lidh procesin e dialogut me nevojën për adresim të çështjeve të sigurisë dhe të ndërtimit të kushteve që, sipas tij, mungojnë ende për të vazhduar pa pengesa.
Botuar fillimisht në Telegrafi