Gjatë samitit të NATO-s në Ankara, Turqi, po rriten shqetësimet në Evropë se baza industriale e mbrojtjes e Shteteve të Bashkuara të Amerikës po ka vështirësi të përmbushë ritmin e furnizimeve të armatimeve të premtuara për aleatët. Kjo vjen pasi rezervat amerikane janë pakësuar nga angazhimet në konflikte të tjera, veçanërisht në Ukrainë dhe në Iran, duke bërë që vendet evropiane të shqyrtojnë rrugë alternative për armatosje dhe mbrojtje.
Liderët e NATO-s, mes tyre presidenti i SHBA-së, Donald Trump, po mblidhen në Ankara për të diskutuar çështjet e sigurisë dhe rolin e aleancës në të ardhmen. Ndërkohë, në Uashington po trajtohet edhe një temë e ndjeshme: shpenzimet evropiane për mbrojtjen dhe shqetësimet për mënyrën se si administrata e ardhshme Trump mund të lidhet me aleancën ushtarake.
Gjatë këtij viti, SHBA-ja ka vonuar ose anuluar dërgesat e disa sistemeve kyçe armësh drejt vendeve evropiane. Mes tyre përmenden raketat lundruese Tomahawk, sistemet e artilerisë raketore lëvizëse Himars dhe raketat shumë të nevojshme Patriot Advanced Capability-3 (PAC-3). Sipas të dhënave të përmendura në raportim, SHBA-ja ka përdorur rreth 50% të municioneve të PAC-3 deri në prill të këtij viti gjatë luftës së saj me Iranin.
Këto armë konsiderohen të rëndësishme për t’iu kundërvënë kërcënimeve nga sulmet me raketa në Ukrainë. Po ashtu, ato do të shërbenin edhe për mbrojtjen e Evropës në rast të një konflikti të mundshëm të armatosur me Rusinë. Përtej kapaciteteve ushtarake, mungesat kanë sjellë edhe reagime në kryeqytetet evropiane, të cilat kanë shprehur pakënaqësi, por kanë zgjedhur të mos hyjnë në përplasje të drejtpërdrejta me administratën Trump, me qëllim të shmangies së një përkeqësimi më të gjerë të marrëdhënieve transatlantike.
Trump pritet të “sinjalizojë” shitjen e F-35 si dhuratë për Erdoganin
Pavarësisht tensioneve dhe shqetësimeve për furnizimet, një zhvillim i pritshëm në Ankara lidhet me avionët luftarakë. Presidenti Donald Trump pritet të sinjalizojë këtë javë se është i gatshëm t’iu shesë avionët luftarakë F-35 presidentit Recep Tayyip Erdogan dhe Turqisë. Ende nuk është bërë e qartë se si Trump do të arrijë të anashkalojë ndalimin e Kongresit për shitjen e këtyre avionëve, por gjatë udhëtimit drejt Turqisë ai ka dhënë një sinjal të qartë për pritshmëritë politike.
Para se të nisej, Trump deklaroi se synon të mbërrijë në Turqi me një “dhuratë” për Erdoganin, e cila “do ta bëjë atë shumë të lumtur”. Kjo është parë si një mesazh i drejtpërdrejtë se ai mund të përdorë çështjen e F-35 si kartë për të zbutur pozicionet dhe për të hapur rrugë për marrëveshje të reja mes SHBA-së dhe Turqisë.
Ndërkohë, historia e ndalimit është e njohur: Trumpi ia ndaloi Turqisë blerjen e avionëve F-35 të prodhimit amerikan në vitin 2019. Arsyeja lidhej me faktin se Turqia bleu sistemin rus të mbrojtjes ajrore S-400. Vendimi u mor me hezitim, duke e lidhur ndalimin me pretendimin se situata ishte krijuar nga administrata Obama. Në atë kohë, Trumpi tha se e kuptonte situatën e Erdoganit, duke e përshkruar atë si “vendosur në një situatë shumë të vështirë”. Ky ndalim u përfshi më pas edhe në ligj nga Kongresi, duke e bërë edhe më sfidues çdo veprim të ri për shitjen e F-35.
Botuar fillimisht në Koha.net