Samiti i ardhshëm i NATO-s në Ankara pritet të shënojë një përforcim të angazhimeve të aleancës për mbrojtjen kolektive, si dhe një paketë të re ndihme ushtarake për Ukrainën. Shtetet anëtare do të riafirmojnë një “angazhim të pandryshueshëm” dhe do të përcaktojnë financimin për periudhën e ardhshme, duke e çuar mbështetjen drejt vitit 2026 dhe duke vendosur bazën për 2027.
Sipas deklaratës së përbashkët, miratuar të premten nga ambasadorët e të gjitha 32 vendeve të aleancës, paketa e planifikuar parashikon 80 miliardë dollarë ndihmë ushtarake për Ukrainën vitin e ardhshëm. Në detaje, kushtet e negociuara flasin për 70 miliardë euro, që në ekuivalentin e raportuar korrespondojnë me 80 miliardë dollarë. Ky dokument i jep një ritëm të qartë mbështetjes financiare dhe operacionalitetit të aleancës në raport me luftën e Ukrainës.
Dokumenti i përbashkët nuk ndalet te një vit i vetëm. Për vitin 2027, mbështetja duhet të jetë në të njëjtin nivel ose më e lartë se ajo që pritet për 2026. Në këtë mënyrë, NATO synon të shmangë uljen e ritmit të ndihmës dhe të ruajë vazhdimësinë e planeve, në një kohë kur janë kërkuar edhe sinjale politike për besueshmërinë e aleancës përballë kërcënimeve.
Presidenti amerikan, Donald Trump, pritet të mbështesë deklaratën gjatë samitit që do të mbahet më 7–8 korrik në Turqi. Ky moment lidhet me mënyrën si është formuar konsensusi brenda NATO-s, pasi dokumenti i miratuar tregon një ndryshim nga qëndrimet e mëparshme të Trump, kur kishte kërcënuar se mund të tërhiqej nga aleanca. Referencat janë lidhur me mosmarrëveshje me liderët evropianë rreth luftës SHBA–Izrael kundër Iranit, një çështje që ka mbajtur peshë në debatet politike.
NATO riafirmon mbrojtjen kolektive dhe vendos financimin për Ukrainën
Në fokus të deklaratës është edhe legjitimimi ligjor dhe politik i mbrojtjes kolektive. Teksti i dokumentit përmend në mënyrë të qartë Nenin 5 të Traktatit të Uashingtonit, duke ritheksuar parimin se një sulm ndaj një anëtari konsiderohet sulm ndaj të gjithë të tjerëve. Ky element e vendos mbështetjen brenda kornizës së detyrimeve të NATO-s dhe i jep dokumentit një peshë të veçantë si sinjal ndaj sfidave të sigurisë që përballen vendet anëtare.
Gjatë samitit, përfshihet edhe çështja e partnerëve rajonalë dhe rolit të tyre. Dokumenti nënvizon se këta partnerë po marrin përgjegjësi më të madhe operacionale së bashku me SHBA-në, me qëllim ndërtimin e një aleance më të fortë. Në tekst përmendet gjithashtu se aleatët evropianë dhe Kanadaja po i përmbushin objektivat e shpenzimeve të mbrojtjes të vendosura në samitin e mëparshëm në Hagë, duke e lidhur kështu vendimin financiar me ecurinë e detyrimeve buxhetore.
Deklarata e përbashkët klasifikon Rusinë si një kërcënim afatgjatë për stabilitetin dhe sigurinë euroatlantike. Përtej këtij dimensioni, dokumenti trajton edhe tensionet në Lindjen e Mesme, ku theksohet nevoja për të parandaluar që Irani të sigurojë armë bërthamore. Përveç kësaj, të gjithë 32 anëtarët kërkojnë që Teherani të respektojë plotësisht lirinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit, një çështje që lidhet drejtpërdrejt me sigurinë rajonale dhe zinxhirët e transportit.
Me këto vendime, samiti në Ankara pritet të shërbejë si një pikë e rëndësishme bashkimi për aleancën: nga riafirmimi i mbrojtjes kolektive dhe referenca te Neni 5, te planifikimi i financimit për Ukrainën për vitin 2026 dhe parashikimi i nivelit të mbështetjes për 2027. Në të njëjtën kohë, dokumenti sinjalizon edhe qasjen e NATO-s ndaj sfidave të sigurisë si në Evropë, ashtu edhe në rajone të tjera me ndikim strategjik, duke e vendosur në qendër interpretimin e kërcënimeve të afatgjata dhe nevojën për përgjigje të koordinuara.
Botuar fillimisht në Telegrafi