NATO-ja ka publikuar komunikatën përfundimtare të samitit dhe një deklaratë të përbashkët të liderëve pas bisedimeve të zhvilluara më 8 korrik 2026. Në dokument, udhëheqësit e vendeve anëtare theksojnë se aleanca rikonfirmon angazhimin për mbrojtjen kolektive sipas Nenit 5 të Traktatit të Uashingtonit dhe për forcimin e lidhjes transatlantike.
Qendra e mesazhit të deklaratës është formulimi që lidershipi e vë në pah si parim bazë: “Sulmi ndaj njërit është sulm ndaj të gjithëve.” Liderët e NATO-s theksojnë se kjo logjikë e mbrojtjes kolektive mbetet shtylla që garanton sigurinë e aleatëve, ndërsa në dokument theksohet qartë se Rusia cilësohet si “kërcënim afatgjatë” për sigurinë dhe stabilitetin euroatlantik.
Në një paragraf të veçantë, deklarata përmban mbështetje për Ukrainën. Aty thuhet se Ukraina kontribuon në sigurinë transatlantike, ndërsa liderët zotohen për mbështetje të palëkundur ndaj Kievit në mbrojtjen e lirisë, sovranitetit dhe integritetit territorial. Ky fokus shfaqet edhe në pjesën më të gjerë të komunikatës, ku përballja me kërcënimet nga Rusia dhe vijimi i mbështetjes për Ukrainën zënë një rol të rëndësishëm.
Parandalimi dhe mbrojtja: kombinim kapacitetesh, bërthamore e kibernetike
Liderët shprehin gjithashtu synimin për të ndërtuar “një Evropë më të fortë brenda një NATO-je më të fortë, një aleancë të modernizuar”. Sipas deklaratës, parandalimi dhe mbrojtja do të mbështeten në një kombinim të përshtatshëm të kapaciteteve bërthamore, konvencionale dhe të mbrojtjes nga raketat. Këto masa, sipas dokumentit, do të plotësohen edhe me aftësi në hapësirë dhe në fushën kibernetike, si elementë që lidershipi i konsideron të domosdoshëm për përballjen me sfidat moderne të sigurisë.
Nga pikëpamja financiare, deklarata përmend se aleatët evropianë dhe Kanadaja kanë rritur investimet në mbrojtje me më shumë se 139 miliardë dollarë gjatë vitit 2025. Megjithatë, gjatë samitit presidenti amerikan Donald Trump përsëriti kritikat e tij ndaj nivelit të shpenzimeve në mbrojtje, duke thënë se Shtetet e Bashkuara po paguajnë “në mënyrë joproporcionale”. Ky element shoqëron mesazhin e përgjithshëm të dokumentit, ku rikonfirmimi i angazhimit kolektiv shoqërohet me diskutime të vazhdueshme për shpërndarjen e barrës financiare.
Në pjesën për Ukrainën, dokumenti thekson se aleatët evropianë dhe Kanadaja tashmë financojnë pjesën më të madhe të ndihmës së sigurisë për Ukrainën përmes mekanizmave dypalësh dhe shumëpalësh. Liderët pajtohen se kjo mbështetje duhet të jetë e drejtë, e parashikueshme dhe e qëndrueshme në afat të gjatë. Në këtë mënyrë, deklarata lidhet drejtpërdrejt me synimin për vazhdimësi politike dhe financiare, jo vetëm me angazhim afatshkurtër.
Sa i takon Iranit, deklarata përfshin një paragraf ku thuhet se “aleatët rithekso” lidhur me qëndrimet e tyre për këtë çështje, por teksti i dhënë nuk e shpalos më tej pjesën pasuese. Pavarësisht këtij detaji të paplotë në segmentin e përfshirë, dokumenti ruan linjën kryesore të mesazhit: rikonfirmim i mbrojtjes kolektive sipas Nenit 5, përshkrim i Rusisë si kërcënim afatgjatë, mbështetje për Ukrainën dhe një qasje e integruar modernizimi për parandalim e mbrojtje, përfshirë kapacitetet në hapësirë dhe në kibernetikë.
Ndërkohë, liderët e NATO-s i mbyllin piketat e samitit me një përmbledhje të qartë të angazhimeve: “Angazhim i palëkundur” për mbrojtjen kolektive, rritje investimesh në mbrojtje në Evropë dhe Kanada, vijim i mbështetjes “i palëkundur” për Ukrainën dhe një kurs i qartë për rreziqet që përmenden në dokument.
Botuar fillimisht në Koha.net