Sot, më 5 qershor 2026, në Tivat të Malit të Zi do të mbahet samiti i liderëve të Bashkimit Evropian me ata të shteteve të Ballkanit Perëndimor. Në këtë ngjarje, Kosovën do ta përfaqësojë ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, e cila ka paralajmëruar se do të kërkojë trajtim të drejtë dhe të barabartë për vendin në procesin e zgjerimit evropian.
Qëndrimi që do të shfaqë Haxhiu në samit është bërë i ditur përmes një njoftimi nga Presidenca. Në të thuhet se ajo do të riafirmojë përkushtimin e Kosovës ndaj integrimit evropian, si dhe do të theksojë rëndësinë e trajtimit të drejtë e të barabartë në procesin e zgjerimit. Po ashtu, në këtë kontekst, Presidenca thekson edhe orientimin drejt bashkëpunimit rajonal, të lidhur me paqen dhe stabilitetin.
Kosova kërkon trajtim të drejtë e të barabartë në procesin e zgjerimit
Sipas njoftimit, në samit do të mblidhen udhëheqës të BE-së dhe të vendeve të Ballkanit Perëndimor për të diskutuar për perspektivën evropiane të rajonit. Në agjendë parashihen edhe diskutime mbi Planin e Rritjes, si dhe çështje që lidhen me sigurinë dhe stabilitetin në rajon. Për Kosovën, pjesëmarrja në këtë format shihet edhe si moment ku mund të kërkohet qartësim dhe avancim në rrugën drejt BE-së, përmes qëndrimeve të koordinuara.
Para nisjes së samitit, shtetet e rajonit janë vizituar nga presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa. Të mërkurën ai ka qëndruar në Prishtinë, ku ka deklaruar se nëse Kosova i përmbush obligimet që ka në raport me eurointegrimin, nuk do të ketë problem nga ana e BE-së. Costa ka theksuar se ekziston një agjendë reformash e pajtuar dhe se Kosova duhet të japë hap pas hapi rezultate në drejtim të asaj që është marrëveshur. Ai ka vënë në dukje se vlerësimi në fund të procesit nuk do të sjellë çështje shtesë për palën evropiane, por kushti kyç lidhet me konsensusin e madh kombëtar për anëtarësimin në BE, i cili duhet të përkthehet në veprime konkrete.
Megjithatë, çështja e statusit të Kosovës në BE mbetet një element që i jep peshë edhe diskutimeve që pritet të zhvillohen në Tivat. Nga vendet e rajonit, vetëm Kosovës BE-ja nuk ia ka dhënë statusin e vendit kandidat. Si pengesë për këtë vendimmarrje, theksohet fakti se shteti nuk është njohur nga pesë vende anëtare të BE-së: Spanja, Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Qiproja. Pikërisht për këtë arsye, në samit Kosova pritet të kërkojë heqjen e pengesave që lidhen me këtë çështje.
Samitit i paraprinë edhe tensione mes Malit të Zi dhe Serbisë. Për shkaqe sigurie, autoritetet malazeze nuk i kanë lejuar hyrjen në vend 87 serbëve që kanë precedentë penalë dhe histori dhune në protestat në Serbi. Vetëm një ditë para samitit BE–Ballkani Perëndimor në Tivat, ata janë kthyer mbrapsht nga autoritetet malazeze me po të njëjtin aeroplan, atë të kompanisë shtetërore “Air Serbia”.
Si kundërpërgjigje, Serbia ka arrestuar 30 shtetas malazezë në aeroportin e Beogradit, ndërsa u ka pamundësuar hyrjen edhe shumë të tjerëve përmes pikave të kontrollit kufitar. Këto zhvillime janë parë si shenjë e një politike sigurie të rreptë në raport me pjesëmarrjet dhe lëvizjet, ndërsa samiti pritet të zhvillohet në një klimë ku çështjet e stabilitetit dhe sigurisë janë pjesë e diskutimit të liderëve.
Botuar fillimisht në Koha.net