“Gjella me kripë e kripa me karar” – një thënie që i kujton njerëzit se çdo gjë duhet mbajtur brenda masës. Kur vjen puna te buka, kjo “masë” ka rëndësi edhe për mënyrën si e organizojmë të ushqyerit gjatë ditës. Edhe pse buka mbetet pjesë e përditshme e shumë familjeve, të dhënat tregojnë se shpenzimet për bukë dhe drithëra janë më të larta se në disa vende të tjera të Evropës.
Të dhënat e Eurostat përshkruajnë një realitet ku shqiptarët shpenzojnë ndjeshëm për bukë dhe drithëra, krahasuar me të ardhurat e tyre. Kjo do të thotë se produktet e bazuara te gruri dhe drithërat zënë një peshë të madhe në buxhetin familjar, duke sugjeruar se konsumi i tyre mund të jetë më i lartë se ç’do të prisnim në raport me kapacitetet financiare.
Por pyetja që i intereson shumë kujt është: “Sa feta bukë në ditë mund të hani?” Për t’iu përgjigjur, duhet të shikojmë si funksionon buka në dietë. Buka është një burim karbohidratesh dhe, kur konsumohet pa kontroll, mund të rrisë lehtë kaloritë totale të ditës. Për më tepër, nëse buka zëvendëson ushqime të tjera më të pasura me proteina, perime ose yndyrna të mira, dieta bëhet më pak e balancuar. Pikërisht këtu hyn ideja e masës: jo eliminim, por rregullim.
Eurostat thekson se shpenzimet për bukë dhe drithëra janë shumë të larta në raport me të ardhurat. Kjo e bën bukën një “pikë referimi” kur flitet për zakonet e të ushqyerit. Kur një kategori produktesh zë një pjesë të madhe të shpenzimeve, zakonisht lidhet me faktin se ajo konsumohen shpesh, jo vetëm në raste të rralla. Për pasojë, çdo diskutim mbi “feta në ditë” nuk është thjesht çështje e sasisë së ushqimit në pjatë, por edhe e mënyrës si familjet e planifikojnë ditën dhe vaktet.
Sa feta bukë në ditë: mbajeni masën, por mos e teproni
Në praktikë, ideja kryesore është të siguroheni që buka të mos bëhet elementi i vetëm që dominon vaktet. Një qasje e arsyeshme është të matet konsumi ditor në varësi të vakteve të tjera: nëse në mëngjes ose darkë ka pjatë të plotë me burime të karbohidrateve, atëherë feta e bukës duhet të jetë më e vogël ose të shmanget për të mos grumbulluar tepricë. Në të kundërt, kur vakti është më i lehtë dhe i përbërë kryesisht nga perime ose proteina, buka mund të integrohet, por prapë duke respektuar porcionin.
Për të kuptuar më mirë “sa”, duhet të mbahet parasysh edhe lloji i bukës. Buka e zakonshme e bardhë zakonisht ka një profil më të thjeshtë të përbërësve, ndërsa produktet me drithëra më të plota (kur janë pjesë e dietës) priren të jenë më të ngopshme dhe më të dobishme për balancim. Kjo nuk e ndryshon faktin se karbohidratet mbeten karbohidrate, por ndihmon që sasia e konsumuar të ketë një ndikim më të pranueshëm kur krahasohet me regjimin total ditor.
Në fund, të dhënat e Eurostat që flasin për shpenzime të larta të shqiptarëve për bukë dhe drithëra në raport me të ardhurat janë një sinjal i qartë për rëndësinë e kontrollit të porcioneve. Sa feta bukë në ditë mund të hani? Përgjigjja praktike lidhet me ekuilibrin e vaktit: buka duhet të jetë pjesë e dietës, por jo elementi që e mbush të gjithë ditën. Duke e rregulluar sasinë sipas vakteve të tjera, mund të ruhet një dietë më e balancuar, pa u kthyer në konsum të tepërt që e rëndon buxhetin dhe kaloritë.
Botuar fillimisht në IndeksOnline