Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka dhënë një qëndrim të qartë lidhur me përshkallëzimin e tensioneve me Iranin. Sipas tij, kriza në fjalë nuk bie direkt në përgjegjësitë e Aleancës, pasi Irani ndodhet jashtë territorit të NATO-s. Deklarata e Rutte vjen në një moment kur diskutimet për rolin e Aleancës po shoqërohen edhe nga kritikat e përsëritura të Shteteve të Bashkuara ndaj NATO-s.
Rutte ka theksuar se çështjet që lidhen me Teheranin po trajtohen nga vende anëtare individuale, në koordinim me Shtetet e Bashkuara. “Irani është jashtë territorit të NATO-s”, tha ai. Në të njëjtën linjë, sekretari i përgjithshëm shtoi se Irani nuk duhet të ketë kapacitete bërthamore dhe se Ngushtica e Hormuz duhet të mbetet e hapur, duke e lidhur këtë me nevojën për stabilitet dhe siguri në rajon.
Ndërkohë, Rutte ka përsëritur edhe pozicionin afatgjatë të NATO-s lidhur me rrezikun që lidhet me armët bërthamore dhe sistemet e shpërndarjes. Ai tha se Aleanca ka mbajtur prej kohësh qëndrimin se Irani nuk duhet të fitojë aftësi me raketa balistike ndërkontinentale. Sipas arsyetimit të tij, një kapacitet i tillë mund të përbënte një kërcënim për sigurinë ndërkombëtare.
Në këtë kuadër, Rutte ka bërë dallimin mes rolit të NATO-s si organizatë dhe përgjegjësisë që i takon shteteve anëtare. “Por kjo është jashtë territorit të NATO-s, prandaj aleatët individualë po e menaxhojnë çështjen bashkë me Shtetet e Bashkuara”, shtoi ai. Kjo nënkupton se, edhe pse NATO monitoron zhvillimet që lidhen me sigurinë globale, vendimet e drejtpërdrejta dhe masat konkrete nuk po planifikohen të ndërmerren nga vetë Aleanca si një njësi e vetme në këtë rast.
Rutte: Irani jashtë territorit të NATO-s, përgjegjësia te aleatët
Qëndrimi i sekretarit të përgjithshëm vjen pasi presidenti amerikan Donald Trump ka vazhduar t’i kritikojë NATO-s. Kritikat e tij janë shoqëruar me kërkesën për një rol më aktiv të Aleancës në përballimin e kërcënimeve ndërkombëtare, përfshirë edhe situatën që lidhet me Iranin. Në këtë sfond, deklaratat e Rutte-s duket se synojnë të sqarojnë kufijtë e përgjegjësisë së NATO-s, duke e zhvendosur qendrën e vendimmarrjes te vendet anëtare që veprojnë më drejtpërdrejt në bashkëpunim me SHBA-në.
Me fjalë të tjera, Rutte po e vendos theksin tek fakti se NATO, si organizatë, nuk po planifikon përfshirje direkte në krizë. Argumenti qendror i tij është i lidhur me vendndodhjen gjeografike të Iranit dhe me mënyrën se si Aleanca i trajton çështjet që nuk bëjnë pjesë në përgjegjësitë e saj të drejtpërdrejta territoriale. Kjo qasje reflekton edhe praktikën që vendimet konkrete të trajtimit të rreziqeve i marrin shtetet anëtare, veçanërisht Shtetet e Bashkuara, kur situata e sigurisë zhvillohet jashtë territorit të Aleancës.
Në fund, mesazhi i Rutte-s mbetet i lidhur me dy elementë kryesorë: parandalimin e kapaciteteve bërthamore të Iranit dhe shmangien e rritjes së rrezikut përmes raketave ndërkontinentale. Po ashtu, ai ripërsëriti kërkesën që Ngushtica e Hormuz të mbetet e hapur, duke e konsideruar këtë si vendimtar për stabilitetin në rajon. Ndërsa NATO tregon qartësisht kufijtë e saj, aleatët—në koordinim me SHBA-në—vazhdojnë të trajtojnë çështjen jashtë kornizës së drejtpërdrejtë të përgjegjësisë së organizatës.
Botuar fillimisht në Telegrafi