Udhëheqësit e NATO-s u shfaqën krah për krah në një foto në grup mëngjesin e 8 korrikut 2026, përpara se ta mbyllnin samitin dyditor në Ankara. Pamja ishte e rregullt dhe simbolike, por realiteti në prapaskenë doli të ishte më i ndërlikuar, me përplasje mes individëve, negociata për të arritur marrëveshje dhe kërkesa që treguan sa i tensionuar ishte klimati politik brenda aleancës.
Qendra e vëmendjes gjatë samitit ishte presidenti amerikan, Donald Trump, i cili përsëriti kritikat ndaj NATO-s. Ai akuzoi aleatët se po përfitonin nga Shtetet e Bashkuara dhe se nuk po silleshin si partnerë të mirë. Përplasja nuk u shfaq vetëm në deklarata të përgjithshme, por edhe në tonin e vlerësimeve që ai bëri menjëherë pasi mbërriti në Ankara, duke e kthyer samitin në një skenë ku mosmarrëveshjet u bënë pjesë e mesazhit kryesor.
Pas buzëqeshjeve: tensionesh dhe negocime për interesat e NATO-s
Para takimit, aleatët u përpoqën të shmangnin zemërimin e Trumpit. Ata u zotuan të rrisin shpenzimet për mbrojtje dhe të blejnë armë të prodhuara në SHBA. Megjithatë, kjo nuk mjaftoi për të zbutur reagimin e tij. Sipas rrjedhës së ngjarjeve, sapo erdhi në Ankara, Trump nisi një seri kritikash të ashpra ndaj NATO-s, duke e vënë theksin te roli që ai mendon se duhet të luajë Uashingtoni në aleancë.
Trump u tha gazetarëve se ishte “shumë i zhgënjyer me NATO-n”. Në të njëjtën kohë, ai i akuzoi aleatët se nuk po e vlerësonin rolin vendimtar të Shteteve të Bashkuara në aleancë. Ai ngriti sërish argumentin që lidhej me shpenzimet, duke thënë se pse SHBA-ja po shpenzon qindra miliarda dollarë, ndërsa aleatët nuk janë, siç u shpreh ai, “aty për ne”. Në këtë kuadër, ai përsëriti ankesat e kahershme për mospërmbushje të premtimeve në rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes.
Reagimet e Trumpit nuk u kufizuan vetëm te buxhetet. Ai kritikoi edhe politikat evropiane për migracionin dhe energjinë. Po ashtu, ai riktheu idenë që SHBA-ja të merrte kontrollin mbi Grenlandën, duke rindezur përplasjet me aleatët për të ardhmen e ishullit në Arktik. Kjo pjesë e diskutimeve, sipas dinamikës së samitit, u përkthye në sinjale të forta se mosmarrëveshjet nuk kishin të bënin vetëm me detyrime ushtarake, por edhe me interesa më të gjera politike dhe strategjike.
Përpjekjet për të krijuar një front të bashkuar, të paktën në nivelin e fotografisë zyrtare, duket se nuk arritën të ndryshonin qëndrimin e Trumpit. Samiti dyditor nuk duket se e solli një kthesë në qasjen e tij. Gjatë një takimi të mërkurën me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, ai deklaroi se nuk ishte i kënaqur me NATO-n për atë që, sipas tij, ndodhi lidhur me Grenlandën. Në të njëjtën kohë, ai tha se nuk ishte i kënaqur edhe sepse, sipas pretendimit të tij, NATO-ja nuk kishte dashur të ndihmonte SHBA-në për “shtetin sponsorizues numër të terrorizmit”, Iranin.
Më pas, Trump përmendi disa vende si shembuj të aleatëve që, sipas tij, kanë mbetur prapa në përmbushjen e detyrimeve. Ai përmendi Gjermaninë, Francën, Mbretërinë e Bashkuar dhe Italinë. Ndërsa për Spanjën, ai përdori formulim të drejtpërdrejtë duke e cilësuar atë si “një rast të humbur” dhe urdhëroi ndërprerjen e tregtisë me këtë shtet. Këto reagime treguan se tensionet mes SHBA-së dhe aleatëve mund të shfaqen edhe në vendime konkrete ekonomike, jo vetëm në retorikë.
Në tërësi, shpërthimi i Trumpit i nxori në pah një realitet të ri: marrëdhënia mes Washingtonit dhe NATO-s ka ndryshuar rrënjësisht. Edhe pse fotografia në grup përcolli unitet, pas saj u shfaq një mozaik mosmarrëveshjesh dhe negociatash, ku përplasjet personale dhe dallimet në pritshmëri për rolin e secilit shtet u bënë pjesë e skenës kryesore në Ankara gjatë samitit dyditor. Në këtë atmosferë, buzëqeshjet e udhëheqësve nuk e fshehën dot peshën e diskutimeve të ashpra që shoqëruan takimin e aleancës.
Botuar fillimisht në Koha.net