Qëndrimi ulur për periudha të gjata gjatë ditës, pa u ngritur për të lëvizur, lidhet me një rrezik më të lartë të vdekjes nga kanceri. Një studim i ri ka nxjerrë në pah se sidomos kohët kur trupi mbetet në të njëjtin pozicion për më shumë se 30 minuta rresht mund të ndikojnë negativisht te shëndeti, ndërsa rritja e këtij rreziku vjen edhe më fort sa më gjatë të zgjaten këto pauza pa lëvizje.
Hulumtimi u bazua në ndjekjen e më shumë se 90 mijë personave për rreth 12 vjet. Studiuesit kanë vëzhguar zakonet e përditshme, përfshirë kohën kur pjesëmarrësit qëndronin ulur ose shtrirë zgjuar pa ndërprerje. Rezultatet treguan se ata që e kalonin këtë kohë në mënyrë të pandërprerë për më shumë se 30 minuta, kishin rrezik më të lartë për vdekje nga kanceri krahasuar me ata që ndërprisnin më shpesh periudhat pa lëvizje.
Gjetjet nxjerrin në pah një marrëdhënie ku rreziku rritet paralelisht me kohëzgjatjen. Me fjalë të tjera, sa më shumë që një person qëndronte ulur ose shtrirë zgjuar pa bërë asnjë lëvizje të dukshme, aq më i lartë ishte rreziku i lidhur me vdekjen nga kanceri. Studimi megjithatë përcjell edhe një mesazh praktik: ndërprerja e këtyre periudhave mund të sjellë përfitime, edhe nëse lëvizja është e lehtë.
Rreth 30 minuta pa lëvizje rrisin rrezikun, por ecja e vogël ndihmon
Një nga pjesët më domethënëse të studimit lidhet me efektin që ka zëvendësimi i kohës së ulur me aktivitete të shkurtra. Studiuesit zbuluan se ndërprerja e qëndrimit ulur me veprime të lehta, si një ecje e vogël në zyrë, punët e shtëpisë apo hekurosja, mund të ulë rrezikun. Në këtë mënyrë, edhe rutinat e thjeshta të përditshme mund të shërbejnë si “pushime” për trupin, duke e ndarë kohën e gjatë në periudha më të menaxhueshme.
Sipas analizës, për çdo orë shtesë të kaluar në periudha të gjata pa lëvizje, rreziku i vdekjes nga kanceri rritej me rreth 10 për qind. Në të kundërt, kur një orë e qëndrimit ulur zëvendësohej nga aktivitet i lehtë, si larja e enëve apo hekurosja, kjo lidhej me rreth 12 për qind ulje të rrezikut. Studimi përmend edhe një tjetër skenar: zëvendësimi i 30 minutave pa lëvizje me ecje të moderuar lidhej me rreth 8 për qind ulje të rrezikut.
Edhe ndryshime shumë të shkurtra duket se kanë peshë. Për shembull, vetëm 5 minuta aktivitet intensiv, në vend të 5 minutave qëndrimi ulur, u shoqëruan me ulje të mundshme prej 22 për qind të rrezikut. Këto shifra tregojnë se nuk është domosdoshmërisht “stërvitje” e gjatë ajo që bën diferencën, por më shumë fakti që periudhat pa lëvizje nuk mbeten të pandërprera për shumë kohë rresht.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se rezultatet nuk provojnë drejtpërdrejt se qëndrimi ulur shkakton kancer. Analiza bazohet në të dhëna vëzhguese, çka do të thotë se të dhënat tregojnë një lidhje mes periudhave pa lëvizje dhe rrezikut për vdekje nga kanceri, por nuk e vendosin automatikisht shkakun në mënyrë të drejtpërdrejtë. Pavarësisht kësaj, gjetjet mbështesin idenë se ndërprerja e shpeshtë e kohës së ulur mund të jetë një hap i thjeshtë drejt një shëndeti më të mirë.
Autori kryesor i studimit, doktori Frederick Ho nga Universiteti i Glasgout, ka thënë se “qëndrimi ulur për më shumë se 30 minuta rresht lidhet veçanërisht me rrezik më të lartë të vdekjes nga kanceri”. Ai e ka cilësuar si lajm pozitiv faktin se ndërprerja e kohës së ulur me diçka të thjeshtë, si një ecje e shkurtër, mund të jetë mbrojtëse. Doktori Ho ka shtuar gjithashtu se edhe lëvizjet e lehta nuk duhet të nënvlerësohen, duke pasur parasysh se jo të gjithë kanë mundësi të bëjnë aktivitet fizik intensiv çdo ditë.
Botuar fillimisht në Koha.net