Psikoza pas lindjes, një nga çrregullimet më të rënda të shëndetit mendor pas shtatzënisë, po shënon rritje të rasteve, ndërsa ekspertët paralajmërojnë se sistemi shëndetësor nuk po arrin të përgatitet në kohë për ta menaxhuar këtë situatë. Fjala është për një gjendje që nuk lidhet vetëm me lodhjen e zakonshme të periudhës pas lindjes, por që mund të ketë pasoja të rënda në jetën e nënës dhe të foshnjës.
Doktoresha Uruj Kamal, psikiatre, e cila trajton gra pas lindjes, ka ngritur alarmin duke treguar se brenda vetëm tetë javësh 6 për qind e pacienteve të saj kishin simptoma të psikozës pas lindjes. Sipas saj, ky rezultat është dukshëm më i lartë se përqindjet që raportohen në studimet mjekësore. Këto të dhëna e bëjnë edhe më urgjente ndërhyrjen e hershme dhe njohjen më të mirë të shenjave paralajmëruese.
Edhe pse psikoza pas lindjes zakonisht prek më pak se 1 për qind të nënave të reja, ekspertët theksojnë se bëhet fjalë për një gjendje emergjente. Rreziku qëndron në faktin se gjendja mund të shkëpusë perceptimin e realitetit dhe të nxisë mendime ose zëra që e çojnë personin drejt veprimeve të dëmshme, si për veten, ashtu edhe për foshnjën. Për më tepër, rreth gjysma e grave që zhvillojnë këtë problem nuk kanë pasur më parë histori të çrregullimeve të shëndetit mendor.
Veprimi i hershëm është kyç për të shmangur tragjeditë
Një nga faktorët kryesorë të rrezikut, sipas specialistëve, lidhet me mungesën e rëndë të gjumit. Kur privimi nga gjumi është i zgjatur dhe i theksuar, trupi dhe sistemi mendor nuk arrijnë të rikuperojnë si duhet, duke rritur gjasat që të shfaqen simptoma të rënda psikike. Po ashtu, kur gjumi dështojnë të normalizohet, gjendja mund të përkeqësohet shpejt.
Doktoresha Uruj Kamal e përshkruan psikozën si një shkëputje nga realiteti. Sipas shpjegimit të saj, një nënë mund të duket e qetë dhe të funksionojë në mënyrë të jashtme, por brenda saj mund të përjetojë mendime ose zëra që e shtyjnë të dëmtojë veten ose foshnjën. Pikërisht kjo mospërputhje mes asaj që shihet nga jashtë dhe asaj që ndodh realisht brenda mendjes e bën psikozen pas lindjes të rrezikshme, sepse mund të mos vërehet menjëherë.
Specialistët theksojnë se shenjat e para mund të ngatërrohen lehtësisht me lodhjen normale pas lindjes. Mes sinjaleve që nuk duhet neglizhuar përfshihen nervozizmi i pazakontë, konfuzioni, paranoja, pagjumësia e rëndë dhe ndryshimet e menjëhershme të sjelljes. Kur këto simptoma shfaqen së bashku ose përkeqësohen me shpejtësi, kërkohet vlerësim mjekësor i menjëhershëm, pasi vonesa mund ta përkeqësojë situatën.
Ekspertët argumentojnë se kontrolli gjashtë javë pas lindjes shpesh është tepër vonë për rastet që zhvillohen me intensitet. Sipas tyre, vlerësimi i shëndetit mendor duhet të nisë që gjatë shtatzënisë, madje edhe gjatë planifikimit të saj, në mënyrë që rreziku të identifikohet më shpejt. Po ashtu, kërkohet që pediatrit, mamitë, psikologët dhe terapistët të trajnohen për të dalluar sa më herët rastet e dyshimta. Paralelisht, familjarët duhet të informohen për shenjat paralajmëruese, në mënyrë që të kuptojnë kur një ndryshim i dukshëm nuk është thjesht “lodhje”, por një alarm për vlerësim të specializuar.
Botuar fillimisht në Koha.net