E ngarkuara me punë në Ambasadën amerikane në Prishtinë, Anu Prattipati, i ka bërë thirrje Kosovës që të hyjë në një partneritet afatgjatë energjetik me Shtetet e Bashkuara përmes projektit për gazin e lëngshëm natyror (LNG). Ajo thekson se përfshirja në këtë rrugë do t’i ndihmonte Kosovës të sigurojë të ardhmen e saj energjetike, duke hapur një mundësi për furnizim më të qëndrueshëm dhe më pak varësi nga burime të vetme.
Në një opinion për mediat kosovare të enjten, Prattipati tha se “së bashku, ne mund të forcojmë sigurinë energjetike dhe t’i rrisim ekonomitë tona krah për krah”. Sipas saj, Kosova ende mbetet i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor që nuk është përfshirë në projektet që po zgjerojnë ndikimin energjetik të Shteteve të Bashkuara në rajon, ndërkohë që partnerë të tjerë po lidhen gjithnjë e më shumë me zinxhirët rajonalë të furnizimit me gaz.
Prattipati argumentoi se vendi nuk po i përmbush kërkesat në rritje për furnizim me energji. Ajo iu referua të dhënave të Doganës së Kosovës, duke thënë se në katër vitët e fundit Kosova ka shpenzuar 735 milionë euro për importimin e energjisë elektrike nga vendet fqinje. Në shifra konkrete, ajo përmendi rritjen nga 142 milionë euro në vitin 2024 në 259 milionë euro në vitin 2025, duke e parë këtë trend si një tregues që varësia nga importet mund të thellohet në mungesë të investimeve dhe zgjidhjeve të reja.
“Në të ardhmen e parashikueshme, përderisa çmimi dhe kërkesat për energji vazhdojnë të rriten, Kosova do të varet gjithnjë e më shumë nga fqinjët e saj”, shkroi Prattipati. Në këtë kontekst, ajo solli edhe qëndrimin e Joshua Volz, të dërguarit të posaçëm të Departamentit amerikan të Energjisë, i cili për Radion Evropa e Lirë më 10 maj kishte thënë se “sistemi energjetik në Kosovë ka nevojë urgjente për modernizim dhe paraqet mundësi të shkëlqyeshme për industrinë dhe teknologjinë amerikane”, si dhe se “Departamenti i Energjisë do të jetë i gatshëm të ndihmojë në lehtësimin e bashkëpunimit ndërmjet industrisë amerikane dhe partnerëve industrialë në Kosovë”.
Koha po mbyllet për t’u futur në projektet e LNG-së amerikane
Prattipati shkroi tutje se, për të adresuar sfidat strukturore, Kosova do të duhej të bashkohej me projektet amerikane të gazit natyror të planifikuara përgjatë Ballkanit. Ajo argumentoi se këto projekte mund të sigurojnë burime energjetike amerikane për Kosovën, duke e vendosur theksin te nevoja për vendimmarrje të shpejtë, pasi ndërtimi i infrastrukturës së nevojshme do të kërkojë kohë. Në të njëjtën linjë, ajo paralajmëroi se “mundësia për t’iu bashkuar këtyre projekteve po mbyllet”.
Ajo solli edhe të dhëna për ecurinë e eksporteve të LNG-së amerikane, duke thënë se eksportet pritet të dyfishohen deri në vitin 2030 dhe se do të rrjedhin përmes projekteve rajonale si Korridori Vertikal i Gazit dhe terminali lundrues i gazit natyror në Kroaci. Sipas Prattipati, Kosova mund të lidhet edhe me gazsjellësin që po ndërtohet për të lidhur terminalin e LNG-së në Aleksandrupolis në Greqi me Shkupin në Maqedoninë e Veriut. Në këtë rast, ajo theksoi se vonesat në vendimmarrje mund të rrezikojnë që furnizimet amerikane të LNG-së të orientohet diku tjetër.
Prattipati theksoi se gjatë javëve të fundit SHBA-ja dhe kompani amerikane kanë nënshkruar marrëveshje miliardëshe me disa vende të Ballkanit Perëndimor për të zgjeruar ndikimin energjetik në rajon, por Kosova nuk ka qenë pjesë e kësaj vale investimesh. Ajo përmendi si shembuj Shqipërinë, Kroacinë dhe Bosnje e Hercegovinën, duke përfshirë edhe një projekt të madh për ndërtimin e një tubacioni gazi që synon ta shkëpusë Sarajevën nga furnizimet ruse. Në opinionin e saj, Prattipati paralajmëroi se Kosova rrezikon të mbetet e vetmja në Ballkanin Perëndimor pa qasje në GNL-në amerikan, nëse nuk merret vendim në kohë.
Ajo kujtoi gjithashtu se në Samitin Trans-Atlantik për Sigurinë e Gazit, të mbajtur në shkurt në Uashington, ministrja e Ekonomisë e Kosovës, Artane Rizvanolli, tani në detyrë, shprehu gatishmërinë e Kosovës për t’u furnizuar me gaz natyror nga Shtetet e Bashkuara, duke e përshkruar bashkëpunimin si “vendimtar” për një sektor të sigurt energjetik. Për rolin e mundshëm të gazit, Prattipati theksoi se rreth 90 për qind e energjisë elektrike prodhohet ende nga qymyri dhe vetëm rreth 10 për qind vjen nga burime të ripërtëritshme si uji, era dhe dielli, duke e parë gazin si një alternativë për të thyer varësinë e thellë nga një burim i vetëm.
Botuar fillimisht në Bota Sot