Shqipëria po vijon të përballet me një problem të theksuar në tregun e punës për të rinjtë. Të dhënat më të fundit zyrtare tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e të rinjve ndodhet jashtë sistemit arsimor dhe, njëkohësisht, pa punë, duke mos u përfshirë as në formim profesional. Në raportimin për vitin 2025, INSTAT e evidenton këtë si një sfidë strukturore që prek veçanërisht grup-moshën 15-29 vjeç.
Sipas statistikave të publikuara nga INSTAT, 20,1% e grup-moshës 15-29 vjeç rezultojnë NEET, pra “as në punë dhe as në shkollë”, pa përfshirje në formim profesional, gjatë vitit 2025. Kjo nënkupton se një në pesë të rinj në këtë interval moshë po qëndron jashtë rrugëve kryesore të arsimimit dhe të punës, duke e bërë situatën një indikator të rëndësishëm për politikëbërjen në fushën e punësimit dhe arsimit.
INSTAT i sheh këto të dhëna si pjesë e një panorame më të gjerë për mënyrën se si funksionon lidhja mes arsimit, formimit profesional dhe mundësive reale në tregun e punës. Kur një pjesë e konsiderueshme e të rinjve nuk është e angazhuar në shkollë apo në punë dhe as në trajnim, kjo zakonisht lidhet me vështirësi në akses, përshtatje të aftësive dhe mundësi integrimi në tregun e punës. Pikërisht këtu qëndron edhe rëndësia e shifrave të vitit 2025, të cilat e vendosin NEET-in në qendër të vëmendjes.
Një e pesta e të rinjve pa punë dhe pa shkollë në 2025
Brenda të njëjtit grup-moshë, raportimi referon edhe peshën e të rinjve që janë jashtë punës dhe arsimit. Sipas të dhënave zyrtare, 38,5% e të rinjve në këtë grup përballen me këtë realitet, duke e bërë pjesëmarrjen e tyre në aktivitetet që lidhen me shkollën apo tregun e punës një sfidë. Shifra tregon një problem që nuk është i izoluar, por lidhet me një kategori të gjerë të të rinjve.
Në këtë kontekst, të dhënat e INSTAT shërbejnë si një sinjal për nevojën e ndërhyrjeve konkrete për të zvogëluar numrin e të rinjve që mbeten pa angazhim. TE NEET, sipas mënyrës si përkufizohet në statistikat për vitin 2025, përfshin të rinj që nuk janë të punësuar dhe nuk janë në arsim, por edhe ata që nuk po ndjekin formim profesional. Për rrjedhojë, politika dhe programet që synojnë punësimin dhe përfshirjen në arsim apo trajnim kanë ndikim direkt në uljen e kësaj shifre.
Shqipëria, sipas të dhënave të raportuara, vazhdon të ketë një sfidë strukturore ku lidhja mes sistemit arsimor dhe tregut të punës nuk po funksionon në mënyrën e duhur për një pjesë të të rinjve. Nëse 20,1% e grup-moshës 15-29 vjeç gjenden jashtë punës dhe shkollës, kjo do të thotë se një segment i konsiderueshëm i brezit të ri nuk po arrin të integrohet në mënyrë të qëndrueshme. Ky është një indikator i rëndësishëm që tregon se situata kërkon vëmendje afatgjatë dhe masa të qëndrueshme.
Ndërkohë, shifrat e publikuara nga INSTAT për vitin 2025 e bëjnë të qartë se problemi i NEET nuk është vetëm një çështje e individëve, por lidhet me faktorë më të gjerë të sistemit. Ulja e numrit të të rinjve që nuk janë as në punë dhe as në shkollë, kërkon programe që rrisin mundësitë e punësimit, por edhe që ofrojnë rrugë alternative për formim profesional. Të dhënat zyrtare e vendosin këtë çështje si një prioritet për të ardhmen, duke kërkuar angazhim të qartë nga institucionet përgjegjëse.
Botuar fillimisht në Albeu