Filmi “Odisea” i Christopher Nolanit po shihet si një nga projektet më të pritura të vitit. Regjisori synon ta çojë në ekran historinë mijëravjeçare të Homerit, por jo thjesht si një riprodhim i epokës së lashtë. Sipas analizës që shoqëron këtë projekt, Nolan e shndërron epin në një reflektim për problemet që prekin shoqërinë moderne, duke e lidhur drejtpërdrejt botën e mitit me realitetin e sotëm.
Një nga sfidat më të mëdha në përshtatjen e një vepre me përmasa kaq të mëdha ka qenë ruajtja e madhështisë së materialit origjinal. Në të njëjtën kohë, Nolan ka zgjedhur edhe elemente të reja artistike, që i shërbejnë rrëfimit filmik dhe i japin “Odiseas” një formë të ndryshme. Ai nuk përpiqet të kopjojë çdo detaj historik të epikës, por krijon një botë që lidhet me publikun modern dhe i jep theks të veçantë temave kryesore.
Në qendër të filmit qëndron rënia e qytetërimit të epokës së bronzit. Kjo periudhë historike përshkruhet si një kohë kur qytetërimet e Mesdheut lindor ishin të lidhura mes tyre përmes tregtisë dhe bashkëpunimit. Megjithatë, rreth viteve 1250–1150 para erës sonë, ky sistem pësoi një kolaps të madh, fenomen që lidhet edhe me periudhën e luftës së Trojës. Kështu, rrëfimi i “Odiseas” vendoset në një sfond ku ndryshimet e mëdha gjeopolitike kanë pasoja të drejtpërdrejta për rendin dhe sigurinë e shoqërive.
“Ligji i Zeusit” si paralelizëm për botën sot
Një tjetër pjesë kyçe e filmit është mënyra si trajton frikën nga pushtuesit dhe shkatërrimin e qytetërimeve. Në interpretimin e Nolanit, një faktor i rëndësishëm i krizës lidhet me të ashtuquajturit “Popujt e Detit”, të cilët në histori përmenden si një element që ka ndikuar në shfaqjen e valës së problemeve dhe kolapsin e asaj kohe. Edhe pse filmi prek disa nga këto linja historike, ai nuk e ngre epin vetëm si kronikë, por si një rrëfim që shpjegon si shembja e rendit vjen kur besimi, siguria dhe rregullat e përbashkëta dobësohen.
Ndërkaq, “Odisea” sjell edhe një kthesë interesante në mënyrën si i vendos idetë e lashta në raport me forcat shkatërruese. Filmi sugjeron se vetë grekët, të cilët në historinë e njohur pushtuan Trojën përmes mashtrimit të Kalit të Trojës, kthehen në simbol të forcave që shkatërruan rendin e vjetër. Ky interpretim i vendos ngjarjet e njohura në një këndvështrim më kritik dhe i jep historisë së Trojës një dimension tjetër ku mesazhi shkon përtej luftës.
Temë qendrore e filmit është “ligji i Zeusit”, i cili përfaqëson të drejtën e mikpritjes, respektin dhe mbrojtjen e çdo njeriu, pavarësisht statusit të tij. Në botën e “Odiseas”, ky parim shkelet vazhdimisht: nga mashtrimi që lidhet me Trojën, te sjellja e padurueshme e pretendentëve në Itakë, si dhe te shkelje të tjera ndaj rregullave njerëzore e hyjnore. Kështu, drejtësia dhe respektimi i normave shfaqen si boshti mbi të cilin qëndron një shoqëri e qëndrueshme.
Sipas analizës, kjo temë lexohet edhe si paralelizëm me kohët moderne. Dobësimi i ligjit ndërkombëtar dhe mosrespektimi i rregullave globale paraqiten si shenja të një krize të madhe të qytetërimit. Në këtë mënyrë, “Odisea” nuk mbetet vetëm një histori për luftën, humbjen dhe shkatërrimin, por kthehet në një tregim që flet edhe për shpresën. Ashtu si në veprat e mëparshme të regjisorit, filmi sugjeron se edhe pas periudhave më të errëta, njerëzimi ka mundësi të rindërtojë rendin dhe qytetërimin.
Botuar fillimisht në Telegrafi