Kërkesa që lidhet me atë që është quajtur “Protesta e Flamingove” vazhdon të flasë edhe sot për një shqetësim të madh: çfarë po ndodh me drejtimin e Shqipërisë dhe pse shumë njerëz e ndjejnë se vendi po shitet. Ideja është përsëritur në mënyra të ndryshme në diskutime publike, duke u bërë si një pikë referimi që i ndan dy partitë kryesore nga mjedisi politik rreth tyre, por edhe si një mënyrë për të shprehur ankthin se zhvillimet po shkojnë në një drejtim të gabuar.
Megjithatë, kur kjo çështje përplaset në forume e hapësira diskutimi, pjesëmarrja shpesh merr trajta të tjera. Në pjesën më të madhe të rasteve, angazhimi politik përpiqet të “kapet” nga militantë të dy forcave kryesore, ndërsa në të njëjtën kohë shfaqen edhe ata që i quajnë “paradoksalistë”, persona që e njohin pak ose aspak shtetin dhe që e trajtojnë debatin pa qenë të qartë për mekanizmat realë të qeverisjes.
Në këtë mes, vlen të theksohet se një element që e zbeh kërkesën është edhe ai që paraqitet si armik i padukshëm: mungesa dhe respekti i ideologjisë. Kur ideologjia shuhët dhe zëvendësohet nga përfitimi i menjëhershëm, protestat e organizuara dhe diskutimet publike rrezikojnë të humbin thelbin e tyre. Në vend të një debati mbi orientimin, kuptimin dhe vizionin, argumentet përfundojnë në këmbime të ngushta interesash dhe në narrativë që serviret në varësi të momentit.
Pikërisht kjo është ajo që e shoqëron politikën shqiptare sot, ku vërehen disa elemente që përsëriten: klientelizmi, nepotizmi, populizmi dhe logjika e “tranzicionit” që duket se zgjat pa u mbyllur. Kjo mënyrë veprimi e krijon ndjenjën se institucionet dhe proceset nuk funksionojnë mbi parime të qëndrueshme, por mbi lidhje, favore dhe mekanizma që nuk e kanë në qendër interesin publik.
Debati për “qendrën” në Shqipëri lidhet me mungesën e ideologjisë
Në këtë mënyrë, ideja e “qendrës” nuk paraqitet thjesht si një formulë politike, por si një përpjekje për të kthyer vëmendjen te thelbi i çështjeve. Nëse qendrat e debatit shpërndahen nga veprimet e grupeve të interesit dhe nga retorika e momentit, atëherë edhe kërkesat që nisin me shqetësim publik humbin forcë. Protestat, sado të forta në fillim, rrezikojnë të zbehen kur nuk mbështeten nga një trup i qëndrueshëm ideor dhe kur pjesëmarrja kufizohet në përfaqësim për interesa partiake.
Çfarë e mban të gjallë një pjesë të kësaj proteste, edhe kur energjia rreth saj duket se zbehet, është pikërisht instinkti i kërkesës së dakorduar: ndarja e të dyja partive kryesore nga mjedisi ku funksionojnë dhe refuzimi i idesë se vendi po shkon drejt shitjes, një ndjenjë që përforcohet sa herë që përfliten procese dhe vendime të diskutueshme. Në të njëjtën kohë, përballë këtij shqetësimi, shfaqen debate që mund të prekin edhe tema të tjera, por në qendër mbetet paralajmërimi se korrupsioni dhe lodhja e shoqërisë janë bërë pjesë e realitetit.
Edhe pse në disa raste diskutimi merr drejtime të panevojshme, thelbi që përsëritet është i njëjtë: nevoja për respektim të idesë dhe parimeve, si dhe për një qeverisje që nuk ushqehet nga klientelizmi, nepotizmi dhe populizmi. Derisa këto elemente të mos trajtohen në mënyrë serioze, “qendra” që pretendohet në debat mbetet më shumë një ëndërr politike se sa një platformë veprimi. Për këtë arsye, kërkesa që qëndron pas “Protestës së Flamingove” vijon të shfaqet si një reflektim i frikës se Shqipëria po ndryshon për keq dhe se shoqëria po e humb busullën e saj institucionale.
Në fund, debati i gjerë që po zhvillohet rreth kësaj teme nuk është thjesht një betejë mes dy partive, por një test për mënyrën si shoqëria i lexon proceset, si i lidh me korrupsionin dhe si kërkon garanci se tranzicioni nuk do të zgjasë pa fund. Derisa ideologjia të mos jetë e pranishme dhe mekanizmat e qeverisjes të mos mbështeten te parimet, protestat rrezikojnë të kthehen në skena ku militantët dhe njerëz pa njohuri të mjaftueshme për shtetin marrin rolet kryesore. Kjo është arsyeja pse “qendra” për Shqipërinë shfaqet si një nevojë për të vendosur qartësi: jo vetëm në retorikë, por në mënyrën se si politikat formulohen dhe zbatohen.
Botuar fillimisht në Gazeta Express