Çmimet e karburanteve në tregun me pakicë po japin sinjale të reja rritjeje, ndërsa presioni mbi xhepat e qytetarëve ka bërë që qeveritë e disa vendeve të rajonit të rikthejnë në fokus ndërhyrjet përmes uljes së akcizës së naftës. Në këtë valë, Shqipëria ndodhet në një situatë të veçantë: edhe pse çmimet e karburanteve në vend renditen si ndër më të lartat në rajon, deri më tani nuk janë njoftuar masa të reja për ulje taksash në drejtim të akcizës së naftës.
Rritja e çmimit të naftës reflektohet qartë në shifrat konkrete që qarkullojnë aktualisht në treg. Nafta në tregun shqiptar shitet prej rreth një jave me 219 lekë për litër. Në monedhën europiane, kjo vlerë përkthehet në rreth 2.3 euro për litër, duke e bërë rritjen më të lehtë për t’u krahasuar edhe në nivel rajonal. Përballë kësaj, në muajin korrik çmimi rezultonte 2.06 euro për litër, që tregon se diferenca ka ardhur duke u zgjeruar brenda pak javësh.
Edhe benzina, e cila shpesh shërben si pikë referimi për konsumatorët kur krahasojnë koston ditore të karburantit, ka ruajtur nivele të larta. Aktualisht, benzina kushton rreth 2.1 euro për litër. Ndërkohë, rritja e naftës është më e dukshme brenda të njëjtit interval kohor, pasi në raport me çmimet e muajit korrik ajo ka ndryshuar me një ritëm më të shpejtë.
Brenda këtij intervali krahasues, çmimi i naftës në Shqipëri është rritur me rreth 0.24 euro, që përkthehet në 21 lekë për litër, në krahasim me muajin korrik. Kjo do të thotë se pavarësisht se mekanizmi i tregut ndikohet nga faktorë të shumtë, rritja e çmimit final në pompë ka ardhur duke u ndjerë drejtpërdrejt tek blerjet e konsumatorëve. Në të njëjtën kohë, trendet në Ballkanin Perëndimor kanë bërë që disa qeveri të shohin uljen e akcizës si rrugë të shpejtë për të zbutur koston.
Qeveria nuk ul taksat ndërsa nafta mban trend rritjeje
Ndërhyrjet e mundshme përmes uljes së akcizës së naftës kanë qenë një temë e përsëritur në rajon sa herë që çmimet në treg me pakicë rriten. Këtë herë, situata ka nxitur sërish qeveritë e vendeve të rajonit të ndërhyjnë, duke përdorur mekanizma fiskale për të ulur koston e karburantit. Shqipëria, megjithëse raportohet se ka çmimet më të larta në rajon, ende nuk ka njoftuar masa të reja për të reaguar përmes uljes së akcizës.
Rritja e çmimit të naftës po shoqërohet edhe me krahasime mes vendeve, për të kuptuar se ku qëndrojnë diferencat dhe si reflektohen ato në çmimet për konsumatorin. Të dhënat e mbledhura nga korrespondentët e Monitor në vendet e Ballkanit Perëndimor flasin për një panoramë ku disa shtete po zgjedhin rrugën e uljes së akcizës si mënyrë për të frenuar rritjen. Ndërkohë, fakti që Shqipëria nuk ka njoftuar deri tani masa në këtë drejtim e bën ndryshimin politik dhe fiskal më të dukshëm në raport me vendet e tjera të rajonit.
Për konsumatorët dhe ekonominë lokale, ky skenar krijon sfidë të dyfishtë: nga njëra anë, çmimet e karburanteve po rriten; nga ana tjetër, nuk ka sinjal zyrtar se do të ketë lehtësime fiskale të drejtpërdrejta. Me naftën në 219 lekë për litër (rreth 2.3 euro), ndërsa në korrik ajo ishte 2.06 euro, diferenca prej rreth 0.24 euro tregon se rritja ka prekur drejtpërdrejt koston e çdo litri. Në një treg ku benzina aktualisht qëndron rreth 2.1 euro për litër, mungesa e masave për ulje taksash në Shqipëri mbetet elementi që e veçon reagimin qeveritar nga pjesa tjetër e rajonit.
Botuar fillimisht në Gazeta Express
