Jasmin Mujanoviq, politolog i specializuar në politikën e Evropës Juglindore, ka vlerësuar se rivendosja e marrëdhënieve të Uashingtonit me Serbinë është një gabim. Sipas tij, angazhimi i paralajmëruar në një format të ri diplomatik rrezikon të prodhojë efekte të padëshiruara, ndërsa fokusi i Uashingtonit në rajon duhet të jetë i lidhur me vendime që nxisin stabilitet dhe jo vetëm forma të reja bashkëpunimi.
Në një shkrim të publikuar në foreignpolicy.com, Mujanoviq i referohet njoftimit të ndërsjellë mes SHBA-së dhe Serbisë, datë 17 korrik. Ai thekson se atë ditë dy vendet njoftuan së bashku nisjen e një dialogu strategjik, të përshkruar si një strukturë zyrtare dhe e përhershme për angazhimin diplomatik mes dy shteteve. Për politologun, kjo nuk paraqet domosdoshmërisht një transformim të madh në vetvete, por gjithsesi sjell një mesazh politik që duhet analizuar me kujdes.
Mujanoviq argumenton se nisja e një dialogu të tillë nuk është një fenomen i rrallë në praktikën amerikane. Ai shkruan se SHBA-ja mban marrëdhënie të ngjashme me dhjetëra vende të tjera. Për të mbështetur këtë qëndrim, përmenden edhe raste në Ballkanin Perëndimor, si Sllovenia, Kroacia, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut, ku Uashingtoni ka forma të ngjashme të angazhimit diplomatik.
Megjithatë, sipas Mujanoviq, problemi nuk qëndron vetëm te fakti se një dialog strategjik ekziston edhe gjetkë. Ai vlerëson se ky hap ngre shqetësime, sepse e pozicionon Serbinë në një kornizë më të konsoliduar bashkëpunimi me SHBA-në. Për politologun, konteksti i rajonit dhe dinamika politike që lidhet me marrëdhëniet e Serbisë me fqinjët dhe me proceset e reformave e të pajtimit janë elementë që e bëjnë të domosdoshme një qasje më të kujdesshme.
Dialogu strategjik me Serbinë, një gabim për qasjen amerikane
Mujanoviq e trajton dialogun strategjik si një lëvizje që mund të interpretohet si sinjal politik më i fortë se sa ç’duhet të jetë në fazën aktuale. Në analizën e tij, ai sugjeron se angazhimi diplomatik i përhershëm mund të shndërrohet në një mekanizëm që e normalizon marrëdhënien, edhe kur rrethanat politike në rajon nuk janë identike me ato të vendeve të tjera. Kjo, sipas tij, e bën të pamundur të pritet që rezultati të jetë automatikisht pozitiv.
Përtej vetë formës institucionale të dialogut, Mujanoviq ndalet edhe te kuptimi praktik i një strukture të tillë. Një “strukturë zyrtare dhe e përhershme” nënkupton jo thjesht një kontakt të rastit, por një angazhim të vazhdueshëm, me ritme dhe procedura që e mbajnë në qendër marrëdhënien mes dy vendeve. Në këtë logjikë, çështja që ngrihet është se si vendoset prioriteti: nëse SHBA-ja synon të nxisë çështje që çojnë në stabilitet dhe integrim rajonal, apo nëse, përkundrazi, hapësirat e dialogut mund të shërbejnë për të shmangur presionin politik që zakonisht shoqëron ndryshimet e nevojshme.
Në artikullin e tij, politologu e vendos njoftimin e 17 korrikut brenda një historie më të gjerë të marrëdhënieve diplomatike amerikane. Ai nënvizon se SHBA-ja ka krijuar kanale të ngjashme me shumë vende, por e vendos theksin tek ndryshimi i kontekstit në Ballkanin Perëndimor. Në këtë këndvështrim, Mujanoviq argumenton se jo çdo dialog strategjik ka të njëjtën peshë politike dhe se, pikërisht për shkak të specifikave rajonale, rivendosja e marrëdhënieve me Serbinë përmes këtij formati meriton kritikë.
Përfundimi i Mujanoviq është se ky zhvillim nuk duhet parë si diçka e zakonshme, vetëm sepse SHBA-ja përdor struktura të ngjashme edhe gjetkë. Ai e konsideron rivendosjen e marrëdhënieve në këtë mënyrë si një hap që sjell shqetësime dhe që, në praktikë, mund të mos i shërbejë drejtimet e pritura për rajonin. Dialogu strategjik, në interpretimin e tij, është një çështje me peshë politike dhe kërkon vlerësim të plotë të pasojave, para se të shihet si thjesht një ndryshim administrativ në marrëdhëniet mes shteteve.
Botuar fillimisht në Gazeta Express