Moldavia do të shqyrtojë ribashkimin me Rumaninë fqinje nëse rruga e saj drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian pengohet apo bllokohet, ka thënë Eugen Osmochescu, zëvendëskryeministër i vendit. Deklarata e tij vjen në një moment kur Republika e Moldavisë po kërkon të përshpejtojë procesin e integrimit, ndërkohë që po përballet edhe me presion në rritje nga Rusia.
Osmochescu, i cili mori detyrën në nëntor të vitit të kaluar, e ka lidhur logjikën e qeverisë me zhvillimet konkrete në BE. Ai ka shpjeguar se bashkimi me Rumaninë shihet si opsion i mundshëm vetëm në rast se procesi i pranimit të Moldavisë në BE nuk shënon progres pas vitit 2028. Sipas tij, objektivi politik mbetet i qartë: Moldavia synon të nënshkruajë traktatin e pranimit në BE deri në fund të vitit 2028.
“Na duhet t’i dërgojmë një sinjal popullsisë”, ka thënë Osmochescu, duke iu referuar operacioneve hibride ruse që, sipas tij, synojnë minimin e mbështetjes për integrimin evropian. Ai ka theksuar se në këtë kontekst vendit i nevojitet përparim i prekshëm nga Brukseli, jo vetëm premtime apo procese të zgjatura pa rezultate.
Vërejtjet e zëvendëskryeministrit vijnë ndërsa Moldavia po punon për hapjen e “grupit” të parë të negociatave për anëtarësim në BE. Autoritetet po zbatojnë përputhshmërinë me ligjin e Bashkimit Evropian dhe po përpiqen të ruajnë vrullin e procesit, pavarësisht presionit që po rritet. Në këtë drejtim, një sinjal i rëndësishëm lidhet me afatet që lidhen me negociatat: Euractiv ka raportuar se Komisioni Evropian priste hapjen e “grupit” të parë themelor të kapitujve negociues për anëtarësimin e Ukrainës dhe Moldavisë më 16 qershor.
Negociatat e BE-së deri më 2028 përcaktojnë alternativat për Moldavinë
Osmochescu ka thënë se nëse negociatat hapen në qershor, kjo do të ishte “një sinjal i qartë”, pikërisht atë që qeveria synon. Në po të njëjtën linjë, ai ka mbështetur diskutimet për integrim gradual ose forma të anëtarësimit të asociuar. Si shembull, ai ka përmendur propozimin e kancelarit gjerman Friedrich Merz, i cili parashtron idenë e një statusi “anëtar i asociuar”. Ky status, sipas skemës së propozuar, do t’i jepte një vendi kandidat të drejtën për të marrë pjesë në këshillat e udhëheqësve dhe ministrave të BE-së, por pa të drejtë vote.
Në pyetjen nëse Moldavia rrezikon të pengohet nga lidhja e procesit të anëtarësimit të saj me atë të Ukrainës, Osmochescu ka theksuar se zgjerimi duhet të mbetet i bazuar në meritë. Ai ka argumentuar se Moldavia ka nevojë urgjente për përparim të prekshëm nga Brukseli, veçanërisht në një periudhë ku ndikimet ruse po ndihen në mënyra të ndryshme. Ndër të tjera, ai ka pranuar se vendit i mungon kapaciteti që ka Ukraina për t’i bërë ballë presionit të zgjatur ushtarak.
Në këtë pikë, Osmochescu ka bërë dallimin mes dy vendeve: “Ne nuk jemi aq elastikë sa ukrainasit. Ne nuk kemi industri ushtarake. Nuk kemi prodhim ushtarak. Nuk kemi ushtri të krahasueshme me atë ukrainase.” Marrë parasysh këtë realitet, ai ka përmendur edhe ndikimet që lidhen me sigurinë dhe burimet natyrore. Marsin e kaluar, një sulm rus në hidrocentralin Dniester të Ukrainës në mars shkaktoi një derdhje nafte që ndoti lumin Dniester, i cili është një burim kyç uji jo vetëm për Moldavinë, por edhe për Ukrainën jugperëndimore.
Sa i përket idesë së ribashkimit përfundimtar me Rumaninë dhe ndikimit të mundshëm mbi identitetin moldav, Osmochescu ka argumentuar se shumica e moldavëve tashmë kanë lidhje të ngushta kulturore dhe familjare me Rumaninë. Ai ka shtuar se shumë qytetarë moldavë kanë edhe shtetësi rumune. Mbështetja për ribashkimin raportohet rreth 40% në Moldavi, ku afërsisht 850,000 nga 2.4 milionë banorë të vendit mbajnë pasaporta rumune. Përballë kësaj, mbështetja në Rumani vlerësohet rreth 70%. Për çështjen e kostove, Osmochescu ka pranuar se “ka një kosto” dhe se ajo do të duhej të përballohej nga Rumania dhe BE-ja, duke e krahasuar vetëm në nivel logjik me kostot e bashkimit të dy Gjermanive, që ai i përmend si shembull më të madh historik.
Botuar fillimisht në Bota Sot
