Zgjoheni të rraskapitur, edhe pse keni fjetur mjaftueshëm? Kjo mund të jetë më shumë se thjesht “një ditë e vështirë”. Kur lodhja nis që në mëngjes dhe vazhdon pa u qetësuar edhe pasi keni pushuar, trupi po sinjalizon se diçka nuk është në rregull. Në shumë raste, njerëzit e mendojnë menjëherë si pasojë të stresit ose ritmit të ngarkuar të përditshëm, por shkaqet mund të jenë shumë më të ndryshme.
Jeta moderne shpesh i mban njerëzit midis punës, shtëpisë dhe detyrimeve, ndërsa informacioni rrjedh vazhdimisht nga ekranet dhe angazhimet. Të ndihesh i lodhur në fund të një dite të ngarkuar konsiderohet normale. Megjithatë, kur gjendja është e njëjtë që në momentin e zgjimit—po aq e rëndë sa në mbrëmje—atëherë situata meriton vëmendje më të madhe. Lodhja e vazhdueshme nuk duhet të lidhet automatikisht vetëm me stresin; ajo mund të lidhet edhe me shkaqe shëndetësore që kërkojnë vlerësim.
Sipas Mayo Clinic, lodhja që zgjat për një kohë të gjatë mund të lidhet me mungesën e gjumit, stilin e jetesës, disa barna, si edhe me stresin apo depresionin. Por ajo mund të jetë edhe simptomë e një gjendjeje mjekësore që ka nevojë për trajtim. Kur pushimi nuk mjafton, është e rëndësishme të kuptoni se trupi mund të ketë probleme të tjera përtej lodhjes “nga koka”.
Në këtë drejtim, Shërbimi Kombëtar Shëndetësor britanik, NHS, përmend disa shkaqe të mundshme. Mes tyre janë anemia (përfshirë atë nga mungesa e hekurit), diabeti, problemet me tiroiden, apnenë e gjumit, depresionin, infeksione të ndryshme dhe ndryshimet hormonale. Një sinjal veçanërisht i rëndësishëm është kur lodhja shfaqet që në mëngjes, ose kur një aktivitet relativisht i vogël ju lë pa energji për një kohë të gjatë.
Lodhja e zgjatur në mëngjes: pse mund të kërkojë analizë mjekësore
Tiroidja nuk është i vetmi “fajtor” dhe nuk duhet të supozohet menjëherë vetëm për një shkak. Kur lodhja është e vazhdueshme, mjeku zakonisht kërkon analiza që ndihmojnë në përjashtimin e shkaqeve të zakonshme, si anemia, diabeti apo funksioni i ulët i tiroides. Mayo Clinic thekson gjithashtu se çrregullimet e gjumit, përfshirë apnenë obstruktive, mund ta bëjnë një person të zgjohet i rraskapitur edhe pasi ka qëndruar shumë orë në shtrat. Kjo do të thotë se orët e gjumit, pa cilësinë e duhur, nuk garantojnë domosdoshmërisht rikuperim.
Edhe kur lodhja zgjat me muaj, nuk nënkupton automatikisht se bëhet fjalë për sindromën ME/CFS. Sipas CDC-së, për diagnozën e encefalomielitit mialgjik/sindromës së lodhjes kronike kërkohet ulje e ndjeshme e aftësisë për aktivitet që zgjat më shumë se gjashtë muaj. Gjithashtu kërkohet lodhje që nuk lehtësohet dukshëm me pushim dhe gjumë joçlodhës, si dhe përkeqësim i simptomave pas përpjekjes fizike ose mendore. Përveç lodhjes, mund të shfaqen edhe probleme me kujtesën, përqendrimin apo marramendje gjatë qëndrimit në këmbë. Prandaj, fakti që dikush është i lodhur për gjashtë muaj nuk mjafton vetvetiu për këtë diagnozë.
Një tjetër sinjal që shfaqet shpesh është i ashtuquajturi “mjegull e trurit”: vështirësi në përqendrim, kujtesë më e dobët dhe ndjesia se mendimet ecin më ngadalë. Këto shfaqen në shumë gjendje të ndryshme dhe janë gjithashtu të zakonshme te ME/CFS. Në disa raste mund të vijnë bashkë edhe rrahje të ndjeshme të zemrës, marramendje, dhimbje koke, ndryshime humori ose dobësi fizike. Për shkak të numrit të madh të shkaqeve të mundshme, vetëdiagnostikimi nuk është zgjidhje dhe nuk zëvendëson vlerësimin mjekësor. Nëse flini mjaftueshëm, por vazhdoni të zgjoheni të rraskapitur për javë me radhë, ose nëse lodhja po ju pengon punën dhe aktivitetet e përditshme, atëherë është koha për një kontroll.
Në të njëjtën kohë, edhe kur bëhet fjalë për lodhje të zakonshme, ndihmojnë praktikat bazë: gjumi i rregullt, ushqyerja e balancuar, aktiviteti fizik i përshtatshëm dhe menaxhimi i stresit. Megjithatë, nëse problemi nuk largohet, nuk mjafton të mbështeteni vetëm te kafeja dhe më shumë “forcë vullneti”. Shpesh, lodhja nuk është problemi i vetëm, por sinjali që trupi po përpiqet t’ju japë, që të shqyrtohet më thellë. Vlerësimi mjekësor është hapi që ndihmon të kuptohet se çfarë fshihet pas saj dhe çfarë trajtimi mund të nevojitet.
Botuar fillimisht në Telegrafi