Pas certifikimit të rezultateve të zgjedhjeve të 7 qershorit, deputetët e rinj të Kuvendit të Kosovës hyjnë në një afat kushtetues prej 30 ditësh për konstituimin e legjislaturës. Sipas rrjedhës procedurale, nga dita e enjte nis llogaritja e këtij afati, ndërsa deri më 7 gusht Kuvendi duhet të konstituohet, në mënyrë që të hapet rruga për hapat e mëtejshme institucionale.
Certifikimi i rezultateve është bërë të mërkurën nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ). Ky moment është i rëndësishëm, pasi prej tij lidhet afati që Kushtetuta i vendos Kuvendit për ta mbajtur seancën konstituive brenda afatit të përcaktuar. Konteksti vjen edhe pas një periudhe të shtrirë procedurale, teksa detyrimi buron nga aktgjykimi i Gjykatës Kushtetuese, i publikuar më 25 qershor të vitit 2025, kur pati ngërç në Kuvend.
30 ditët vendimtare për konstituimin e Kuvendit
Neni 66 i Kushtetutës përcakton se Kuvendi i Kosovës zgjidhet me mandat katërvjeçar, duke filluar nga dita e seancës konstituive. Kushtetuta thotë qartë se kjo seancë duhet të mbahet brenda tridhjetë (30) ditësh nga dita e shpalljes zyrtare të rezultateve të zgjedhjeve. Në interpretimin e bërë nga Gjykata Kushtetuese, termi “mbajtja” e seancës konstituive nënkupton që seanca të përmbyllet brenda afatit, çka ka ndikim direkt te mënyra se si llogariten ditët dhe si organizohen hapat e para të Kuvendit.
Te rezultatet zyrtare, Lëvizja Vetëvendosje ka fituar 53 mandate. Partia Demokratike ka 22 mandate, ndërsa Lidhja Demokratike ka 18. Aleanca ka fituar 7 mandate, kurse 20 ulëset e komuniteteve pakicë janë ndarë mes 11 partive të ndryshme. Të 120 deputetët e zgjedhur, sipas kësaj strukture, hyjnë në një periudhë ku afatet për formimin e institucioneve janë po ashtu të përcaktuara me kushtetutë.
Procedura e nisjes së institucioneve brenda Kuvendit lidhet me të drejtën e partisë më të madhe parlamentare. Në këtë rast, Vetëvendosjes i takon e drejta për ta propozuar kryekuvendarin. Kryekuvendari zgjidhet me shumicë të thjeshtë, por aktgjykimi i Gjykatës Kushtetuese ka sjellë edhe një rregull shtesë për situatat kur propozimi nuk kalon: nëse kandidati nuk i merr votat pas tri tentimeve, atëherë duhet të propozohet një kandidat tjetër.
Pasi kryekuvendari të zgjidhet, hapat e radhës janë zgjedhja e nënkryetarëve. Struktura e tyre është e përcaktuar me numër dhe përkatësi: një nënkryetar i takon LVV-së, një PDK-së, një LDK-së, një Listës Serbe dhe një nënkryetar i takon komuniteteve të tjera joshumicë. Kuvendi konsiderohet i konstituuar në momentin kur zgjedh kryetarin dhe pesë nënkryetarët. Me konstituimin e parlamentit, aktivizohet edhe logjika kushtetuese për krijimin e qeverisë dhe për zgjedhjen e presidentit.
Për të nisur afatet për formimin e ekzekutivit, fillimisht presidenti duhet të mandatojë kandidatin për kryeministër. Pasi të bëhet mandati, kandidati ka kohë 15 ditë për të marrë besimin e deputetëve. Sa i përket presidentit, kushtetuta parashikon që ligjvënësit kanë 60 ditë nga dita e konstituimit të Kuvendit për ta zgjedhur kreun e shtetit.
Llogaritjet politike rreth numrave të votave lidhen drejtpërdrejt me këto afate. Konstituimi i Kuvendit dhe zgjedhja e qeverisë nuk pritet të jenë problem për Vetëvendosjen, pasi sipas konfigurimit të mandateve, nevojiten 61 vota për çështje të lidhura me formimin e institucioneve ku kërkohet shumicë. Në këtë kuptim, Vetëvendosja thotë se i ka 61 votat e nevojshme, duke llogaritur edhe në votat e deputetëve të pakicave, pa përfshirë ata të Listës Serbe. Ndërkaq, për zgjedhjen e presidentit kërkohen 80 vota, që nënkupton domosdoshmërinë e pjesëmarrjes së PDK-së ose të LDK-së, për të arritur pragun e nevojshëm parlamentar.
Botuar fillimisht në Koha.net
