Kosova rrezikon të humbasë shuma të konsiderueshme nga Plani i Rritjes së Bashkimit Evropian, nëse nuk i përmbush hapat e parashikuar brenda afateve kohore. Ndërkohë që disa vende të rajonit të Ballkanit Perëndimor kanë marrë pagesa të rregullta, Kosova ende nuk ka dorëzuar kërkesën për pagesat e radhës, duke e rritur pasigurinë për fitimin e fondeve të planifikuara.
Tri vende të rajonit kanë përfituar pagesat nga kësti i tretë me radhë, falë përmbushjes së kushteve përkatëse dhe verifikimit nga institucionet e BE-së. Komisioni Evropian konfirmoi se ka miratuar pagesat për Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi, në një shumë të përbashkët prej afër 160 milionë euro. Këto pagesa vijnë si rrjedhojë e proceseve të rregullta administrative dhe të raportimit sipas fazave që lidhen me Planin e Rritjes.
Ndërsa kërkesa e Serbisë për pagesën e radhës është duke u shqyrtuar, Kosova nuk ka dorëzuar ende kërkesën për pagesat nga kjo paketë. Në këtë kontekst, vlen të theksohet se paratë që i janë paguar Kosovës deri më tani vijnë nga parafinancimi. Për këto pagesa ka mjaftuar ratifikimi i marrëveshjes për kredi dhe mjete mes BE-së dhe Kosovës, pra jo i njëjti mekanizëm i lidhur drejtpërdrejt me përmbushjen e hapave brenda afateve të caktuara.
Bosnja dhe Hercegovina, sipas të dhënave të përmendura, mbetet i vetmi vend që deri më tani nuk ka marrë asnjë cent nga Plani i Rritjes, sepse nuk i ka përmbushur kushtet e kërkuara. Nga ana tjetër, Shqipëria ka arritur të marrë tashmë mbi 200 milionë euro pagesa nga ky plan, duke dëshmuar se ritmi i përmbushjes dhe raportimit ndikon drejtpërdrejt në shumat që kthehen te vendet përfituese.
Afatet vendosin nëse Kosova humb mbi 250 milionë euro
Sipas të dhënave që përmenden nga BE, Kosova rrezikon të humbë mbi 90 milionë euro nëse deri në fund të qershorit nuk raporton se i ka përmbushur hapat e caktuar. Bëhet fjalë për kushtet që Kosova ishte dashur t’i ketë përmbushur gjatë vitit të kaluar, por një afat shtesë (grace period) është dhënë deri në fund të qershorit të këtij viti. Ky moment është thelbësor, sepse nëse raportimi nuk kryhet brenda afatit, fondet që lidhen me përmbushjen e atyre hapave mund të mos kalojnë për pagesë.
Pas kësaj faze, pritet edhe një afat tjetër, gjashtë muaj më vonë, kur i skadon Kosovës një tjetër mundësi për të përfituar pa u penalizuar. Në këtë periudhë, mundësitë që Kosova të humbë edhe mbi 160 milionë euro përmenden si të mëdha, në varësi të shkallës së përmbushjes së kërkesave dhe të mënyrës se si do të dokumentohet përmbushja. Ky rrezik rritet për shkak të faktit se pagesat varen nga verifikimi i hapave të përcaktuar, ndërsa vonesat në dorëzim dhe raportim e vështirësojnë kalimin në fazat pasuese.
Në total, skenari i paralajmëruar është i qartë: nëse Kosova nuk e përshpejton përmbushjen e kushteve, deri në fund të këtij viti ajo mund të humbë mbi 250 milionë euro nga Plani i Rritjes. Ndërkohë, trajektorja e rajonit tregon se vendet që kanë përfunduar fazat e kërkuara dhe që i kanë kaluar procedurat e verifikimit kanë arritur të sigurojnë pagesa, ndërsa Kosova, sipas situatës aktuale të përshkruar, ende nuk ka hyrë plotësisht në ritmin e kësaj pakete pagesash për këstin e radhës.
Botuar fillimisht në Koha.net