Partia opozitare Fidesz në Hungari ka bërë thirrje për një demonstratë të enjten, pasi kryeministri Péter Magyar ka paraqitur një amendament kushtetues që synon shkarkimin e presidentit të vendit, Tamás Sulyok. Lëvizja ka ndezur debate politike, teksa ndryshimet pritet të kalojnë në parlament për shkak të shumicës së madhe të forcës qeverisëse.
Magyar, i cili fitoi me shumicë dërrmuese zgjedhjet e prillit, duke i dhënë fund 16 viteve në pushtet të Viktor Orbán, ka kërkuar vazhdimisht largimin e Sulyok. Ai e ka cilësuar presidentin si “kukulla e Orbán”, duke e lidhur emërimin e tij me ndikimin e paraardhësit të tij në qeveri. Thirrjet e shpeshta të Magyarit kanë qenë pjesë e axhendës së tij politike gjatë periudhës pas zgjedhjeve.
Amendamenti kushtetues i Magyarit, i paraqitur të shtunën, përcakton se “mandati i Presidentit në detyrë të Republikës përfundon ditën pas hyrjes në fuqi të amendamentit të Ligjit Themelor”. Ky formulim do të ndikonte drejtpërdrejt në mandatin aktual të presidentit, duke hapur rrugë për një ndryshim institucional në një moment të afërt.
Partia qeverisëse Tisza mban një supershumicë në parlament, që do të thotë se amendamenti pritet të miratohet. Sipas informacioneve nga burime në parlamentin hungarez, votimi mund të zhvillohet që javën e ardhshme, por kjo ende nuk është konfirmuar zyrtarisht. Përveç pjesës që lidhet me presidentin, ndryshimet kushtetuese parashikojnë edhe masa të tjera që prekin institucionet dhe kohëzgjatjen e mandatit të zyrtarëve.
Amendamenti kushtetues i Magyarit rrit tensionet për Sulyok
Në kuadër të ndryshimeve, do të largoheshin edhe katër gjyqtarë kushtetues, përmes rregullimit të moshës së daljes në pension në 70 vjeç. Po ashtu, parashikohen kufizime për deputetët parlamentarë: ata do të lejohen të mbajnë një mandat 12-vjeçar. Këto masa shihen nga kundërshtarët si ndryshime të gjera në arkitekturën kushtetuese, që shkojnë përtej çështjes së shkarkimit të presidentit.
Presidenti Tamás Sulyok ka deklaruar se nuk ka ndërmend të japë dorëheqje. Ai e ka përshkruar veprimin e Magyarit si një kërcënim për demokracinë, duke theksuar se “Pyetja është nëse kjo forcë do të zhdukë parimet e njohura dhe të kërkuara ndërkombëtarisht të sundimit të ligjit, si dhe demokracinë e vërtetë përfaqësuese”. Ndërkohë, opozita e lidh argumentin e saj me mënyrën si është zgjedhur presidenti dhe me pretendimin se shkarkimi do të përbënte legjislacion “të personalizuar”.
Në anën tjetër, Magyar ka këmbëngulur se Sulyok nuk ka përmbushur detyrat kushtetuese dhe se nuk ka mbrojtur mbështetësit e opozitës gjatë kohës së Orbán në pushtet. Në qershor, ai ka deklaruar se “Viktor Orbán dështoi popullin hungarez dhe Tamás Sulyok, të cilin ai e emëroi, dështoi Republikën Hungareze”. Fidesz, nga ana e saj, thotë se largimi i presidentit do t’i hapte rrugën “tiranisë” dhe kërkon një demonstratë të enjten në mbështetje të Sulyok.
Ndërkohë, Orbán ka reaguar duke thënë se “Partia Tisza kalon të gjitha kufijtë – njerëzorë, moralë dhe ligjorë. Votuesit hungarezë nuk e autorizuan këtë”. Për të shtuar vëmendjen ndërkombëtare, një delegacion nga Komisioni i Venedikut i Këshillit të Evropës, një organ këshillimor i specializuar në çështjet kushtetuese, vizitoi Hungarinë javën e kaluar. Delegacioni u takua si me presidentin ashtu edhe me zyrtarët qeveritarë, ndërsa gjetjet e tij nuk janë bërë ende publike. Po ashtu, Komisioni Evropian ka deklaruar se po monitoron procesin e ndryshimeve kushtetuese në Hungari.
Botuar fillimisht në Telegrafi