Me thirrje për ruajtjen e së vërtetës historike, drejtësi për viktimat dhe kundërshtim ndaj mohimit të krimeve, Kosova shënoi Dita Ndërkombëtare e Kujtimit dhe Përkujtimit të Gjenocidit në Srebrenicë. Kjo datë i përket vitit 1995 dhe është shpallur nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara si ditë përkujtimore për viktimat e gjenocidit.
Aktiviteti u zhvillua në Kosovë dhe u organizua nga ish-nënkryetarja e Kuvendit të Kosovës, Emilja Rexhepi. Gjatë ceremonisë, ajo theksoi se gjenocidi nuk mund të relativizohet dhe as të harrohet. Në këtë kuadër, vëmendja u përqendrua te viktimat e masakrës dhe te domosdoshmëria e mbajtjes gjallë të fakteve, përballë narrativave që tentojnë ta minimizojnë ose mohojnë krimin.
Pa të vërtetën nuk ka drejtësi dhe as paqe
Emilja Rexhepi tha se Srebrenica nuk është thjesht një vend në hartën e Bosnjë dhe Hercegovinës. Sipas saj, Srebrenica është emri i turpit më të madh të Evropës pas Luftës së Dytë Botërore. Ajo e përshkroi atë si vend ku u vra njeriu nga njeriu vetëm pse kishte besim tjetër, vetëm pse quhej ndryshe dhe vetëm pse i lutej një Zoti tjetër.
Në fjalën e saj, Rexhepi solli edhe elemente konkrete të asaj që ndodhi, duke e lidhur përkujtimin me pasojat e rënda njerëzore. Ajo theksoi se në Srebrenicë fëmijët mbetën pa etër, gratë pa burra dhe nënat pa bij, ndërsa, sipas saj, e gjithë bota i shihte vrasjet e mijëra e mijëra njerëzve në heshtje. Kjo, sipas organizimit të ceremonisë dhe mesazhit të saj, nuk u trajtua si tragjedi e paqartë apo si një ngjarje pa përgjegjës, por si krim me dimension të qartë.
Ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, u shpreh në të njëjtën frymë për rëndësinë e moslejimit të mohimit dhe për solidaritetin ndaj viktimave. Në aktivitet u përmend edhe fakti se edhe tri dekada pas krimit vazhdon mohimi i gjenocidit. Rexhepi nënvizoi se askush nuk ka të drejtë të heshtë përballë një tragjedie të tillë, duke e lidhur përkujtimin me përgjegjësinë morale dhe civile që vjen nga njohja e së vërtetës historike.
Gjatë ceremonisë, u bë thirrje për drejtësi dhe për ruajtje të fakteve, duke e vendosur përkujtimin në kontekstin e vendimeve të institucioneve ndërkombëtare. Në fjalën e Rexhepit u theksua se gjenocidi ishte i planifikuar, i organizuar dhe i zbatuar në mënyrë sistematike, duke u konfirmuar nga vendimet e gjykatave ndërkombëtare. Po ashtu, u rikujtua se mohimi i krimeve mbetet një sfidë edhe pas kalimit të viteve, ndaj të cilës kërkohet kundërshtim i qartë dhe i vazhdueshëm.
Shënimi në Kosovë i kësaj dite përkujtimore u mbyll me mesazhin se përkujtimi i viktimave nuk është vetëm një akt simbolik, por një detyrim për shoqërinë. Në qendër të aktivitetit ishin respekti ndaj të vrarëve dhe refuzimi i çdo forme relativizimi apo harrese, me synim që e vërteta të mbetet udhërrëfyes në rrugën drejt drejtësisë dhe paqes. Me 11 korrik 2026, ceremonia shërbeu si një rikujtim publik i asaj që ndodhi në Srebrenicë në vitin 1995 dhe si thirrje për të mos u lejuar që krimi të zhbëhet nga mohimi.
Botuar fillimisht në Koha.net