Këmbët që të ftohen vazhdimisht, edhe kur ndodhesh në një ambient të ngrohtë, mund të mos kenë të bëjnë vetëm me temperaturën jashtë. Ka persona që ndihen mirë edhe në dimër dhe të tjerë që shqetësohen pavarësisht stinës. Ndjesia mund të jetë e ndryshme nga njeri te tjetri, ndaj është e rëndësishme të vëzhgohet kur shfaqet dhe çfarë shoqëron me simptoma të tjera.
Në shumë raste, shputat ftohen më shpejt kur ambienti është i ftohtë, sepse trupi ul humbjen e nxehtësisë. Në temperatura të ulëta, enët e vogla të gjakut në duar dhe këmbë ngushtohen dhe ky reagim fiziologjik quhet vazokonstriksion. Nëse pas ecjes, lëvizjes ose një ngrohjeje të lehtë shputat bëhen sërish të ngrohta, zakonisht nuk ka arsye për alarm. Por situata ndryshon kur ftohja vazhdon pa një shkak të qartë ose shfaqet më shumë në njërën këmbë.
Një nga shkaqet që mund të ndikojë në ndjesinë e të ftohtit është hipotiroidizmi. Kur gjëndra tiroide nuk prodhon mjaftueshëm hormone, metabolizmi ngadalësohet dhe trupi mund të shfaqë rritje të ndjeshmërisë ndaj të ftohtit. Në këtë rast, zakonisht nuk ftohen vetëm këmbët: personi mund të ndihet i ftohtë në të gjithë trupin. Krahas kësaj, hipotiroidizmi mund të shoqërohet me lodhje të vazhdueshme, lëkurë të thatë, kapsllëk, shtim në peshë dhe vështirësi në përqendrim.
Nëse këto simptoma shfaqen bashkë, mjeku mund të vendosë për analiza të TSH-së dhe FT4. Vetëm fakti që dikush ka këmbë të ftohta nuk mjafton për të diagnostikuar hipotiroidizmin. Mjekimi dhe vlerësimi duhet të bazohen në pamjen e përgjithshme klinike dhe në rezultatet e analizave kur ka dyshim.
Kur të ftohtat vijnë nga qarkullimi, nervat ose gjendje të tjera
Ndonjëherë ndodh që shputat të jenë të ngrohta në prekje, por personi i ndjen si të akullta. Kjo mund të lidhet me problemet e nervave periferikë, të cilët përcjellin informacion për temperaturën dhe prekjen. Kur ky sistem nuk funksionon siç duhet, mund të shfaqen mpirje, shpim gjilpërash, djegie ose ndjeshmëri e ndryshuar, shpesh më të theksuara gjatë natës.
Diabeti është një nga shkaqet e njohura të neuropatisë periferike, por nuk është i vetmi. Mungesa e vitaminës B12, disa barna dhe gjendje të tjera mund të ndikojnë edhe në nerva. Për personat me diabet, vëmendja duhet të jetë edhe më e madhe, sepse humbja e ndjeshmërisë mund të bëjë që plagët apo dëmtimet në shputa të mos vihen re në kohë. Kontrollet e rregullta të këmbëve dhe vlerësimi mjekësor ndihmojnë në parandalimin e komplikimeve.
Një tjetër arsye mund të lidhet me qarkullimin: sëmundja arteriale periferike mund të zvogëlojë furnizimin me gjak të këmbëve. Shenjë tipike është dhimbja ose ngërçi në pulpë gjatë ecjes, e cila lehtësohet pas pushimit. Mund të shfaqen edhe ndryshime në ngjyrën e lëkurës, plagë që shërohen ngadalë, dobësim i pulsit në shputa ose ftohje më e theksuar e njërës këmbë.
Në raste të caktuara, mjeku mund të rekomandojë matjen e indeksit kyç i këmbës–krah (ABI), që krahason presionin e gjakut në këto dy vende. Rreziku për probleme arteriale është më i lartë te duhanpirësit dhe te personat me diabet, tension të lartë apo kolesterol të rritur. Megjithatë, një këmbë e ftohtë nuk do të thotë domosdoshmërisht se ka bllokim të arterieve: vlerësimi bazohet në historinë e simptomave dhe ekzaminimin fizik.
Ekziston edhe fenomeni Raynaud, i cili mund të shfaqet kur trupi ekspozohet ndaj të ftohtit ose stresit. Në këto situata, gishtat mund të zbardhen, të marrin ngjyrë të kaltër, dhe më pas të skuqen gjatë ngrohjes. Ndryshimet shpesh shoqërohen me dhimbje ose mpirje. Kur bëhet fjalë për shqetësime të vazhdueshme, mjeku mund të përcaktojë planin e duhur të kontrollit sipas simptomave.
Kur kërkohet ndihmë urgjente? Nëse njëra këmbë bëhet papritur shumë e ftohtë, e zbehtë dhe jashtëzakonisht e dhimbshme, sidomos kur shfaqen mpirje e fortë ose pamundësi për ta lëvizur, duhet kërkuar menjëherë ndihmë emergjente. Këto mund të jenë shenja të ndërprerjes akute të qarkullimit arterial, një gjendje që rrezikon indet e gjymtyrës. Për rastet jo urgjente, por të vazhdueshme, vlerësimi mjekësor përfshin kontrollin e simptomave, pulset, ndjeshmërinë dhe faktorët e rrezikut, për të kuptuar nëse nevojiten analiza apo ekzaminime të tjera.
Derisa të sqarohet shkaku, ndihmojnë disa masa të thjeshta: këpucë të rehatshme, çorape që nuk shtrëngojnë dhe lëvizje e rregullt. Nëse personi ka diabet ose ka mpirje, duhet të shmanget ngrohja direkte me borsa shumë të nxehta, sepse mund të shkaktojë djegie pa u ndier. Një këshillë praktike është të dallohet dy situata: këmbët që janë vërtet të ftohta në prekje dhe këmbët që vetëm ndihen të tilla. Ky dallim, së bashku me simptomat shoqëruese, mund ta orientojë më mirë vlerësimin për shkakun.
Botuar fillimisht në Telegrafi