Kur njeriu flet për një hapësirë që synon të mbajë punën e vet, shpesh duket sikur mendimi lind gradualisht. Në rastin e piktorit të rrëfimit, ideja për ta bërë edhe katin e dytë vjen natyrshëm, ndoshta pasi ka përfunduar i pari. Në këtë fazë, telajot janë zhvendosur në bodrum dhe brushat kanë marrë vend në kova të vogla. Dritaret e gjata hapeshin drejt oborrit, ku në atë kohë ishte edhe qeni i tij—atëherë këlysh—që shoqëronte në heshtje, duke i dhënë jetë atyre momenteve të pauzës mes një pikture dhe tjetrës.
Nga ato ditë, piktori e mban te mendja një projekt më të gjerë: një galeri që një ditë të afërt do t’i shërbejë jo vetëm veprave të tij, por edhe atyre të miqve, si dhe atyre që do të bëhen miq. Hapësira, e menduar si kat i dytë, merr kuptim si vend ku “veprat” nuk janë vetëm punë të kryera, por shenjë e marrëdhënieve dhe e një rrethi artistik që zgjerohet. Në këtë rrugëtim, bodrumi dhe shkallët nuk shërbejnë thjesht për të lidhur dy kate; ato shndërrohen në pjesë të një historie që po formësohet.
Rrëfimi e çon logjikën drejt një pike kthese: kur piktori ndjen se kati përdhes është mbyllur, edhe shkallët që zbresin për në atelienë në bodrum nuk duken më si zgjidhje e përkohshme. Ato shfaqen si pjesë e një strukture më të qëndrueshme pune. Ky atelie, përshkruhet si një hapësirë e gjerë, me dimensione që i përshtaten telajove përmasat që piktori dëshiron të përdorë. Në të, ai nuk ka nevojë të shqetësohet se ngjyrat mund të pikojnë në dysheme, ndërsa dritaret e mëdha e sjellin ajrin e pastër dhe largojnë gazrat e kimikateve—çka e bën punën më të kontrolluar, por edhe më të sigurt.
Ndërsa ritmi i punës vazhdon, në radio dëgjohet zëri i kohës: në muajt e parë të shpalljes së pavarësisë, flitej për planin gjashtëpikësh të Ban Ki-moonit dhe për numrin e shteteve që e njihnin pavarësinë. Në atë sfond historik, brenda vetë pavarësisë ndodhte edhe një tjetër projekt i rëndësishëm për piktorin—galeria e tij e porsahapur. Edhe pse nuk përmendet domosdoshmërisht si e planifikuar “në formë eksplicite”, ajo shfaqet si realitet i nisur, i lidhur ngushtë me kohën dhe me vendosmërinë e krijuesit. Ideja e katit të dytë, pra, nuk mbetet vetëm arkitekturë; ajo lidhet me momentin kur komuniteti dhe identiteti po ndërtonin konturet e një epoke të re.
Një galeri që rritet bashkë me historinë e re të Kosovës
Vizita e parë që i bëhet galerisë përforcon kuptimin e saj. Ambasadorët vijnë, njëri nga ata për të pirë një gotë raki me piktorin—raki “speciale”, siç e përshkruan ai—dhe biseda hapet jo vetëm si mikpritje, por edhe si mënyrë për të kuptuar se çfarë ka brenda këtij vendi. Në kujtesën e rrëfimit, një ambasador, pos rakisë, lidhet edhe me një tjetër gjest: ai nuk vjen vetëm për t’u shoqëruar, por për të parë punën dhe për t’u ndjerë pjesë e një prove që po nis. Diku mes këtyre takimeve, piktori e koncepton katin e dytë si një hapje drejt botës, një hapësirë ku realiteti i punës së tij do të takojë realitetin e marrëdhënieve ndërkombëtare.
Me kalimin e kohës, ideja e piktorit për një galeri mbiemrin e tij nuk trajtohet si premtim i largët. Përkundrazi, rrëfimi e vendos në brendësi të mendimit të tij—si projekt që po merr formë në mënyrë të natyrshme, hap pas hapi. Nga këlyshi në oborr, te telajot e bartura në bodrum, te dritaret e gjata që hapen drejt ajrit të pastër, gjithçka tregon një vijimësi: arti, punëtorja e qëndrueshme, dhe hapësira që pret ekspozimin e veprave. Në fund, kati i dytë del si metaforë për një këndvështrim të gjerë: një shtëpi pune që shndërrohet në vend takimi, dhe një kohë historike që i jep artit peshë.
Botuar fillimisht në Koha.net
