Kryeministri kanadez, Mark Carney, ka përkrahur të enjten idenë që Kanadaja të ecë përpara drejt një statusi më të afërt me Bashkimin Evropian, duke e parë vendin e tij si të mundshëm për t’u bërë anëtari i parë i asociuar i BE-së. Në fjalimin e tij para Parlamentit Evropian, Carney tha se lidhjet më të ngushta me kontinentin do të shërbenin si mënyrë për t’u siguruar që asnjë vend të mos mund të kontrollonte tregjet e Kanadasë apo të cenonte sovranitetin e saj.
Carney theksoi se Evropa dhe Kanadaja kanë një traditë të vazhdueshme bashkëpunimi, por në të njëjtën kohë ai vuri në pah ndikimin që po ushtron marrëdhënia me Shtetet e Bashkuara te ekonomia kanadeze. Sipas tij, raportet me SHBA-në kanë përcaktuar ekonominë e Kanadasë për dekada, ndërsa tani po e përkeqësojnë gjithnjë e më shumë situatën, duke shtyrë Otavën të rishikojë orientimin e saj.
Një nga arsyet kryesore, sipas Carney, lidhet me tarifat e vendosura nga Donald Trump, si dhe me kërkesat për lëshime ekonomike. Në fjalimin e tij, kryeministri kanadez përmendi edhe deklaratat e përsëritura që pretendojnë se Kanadaja do të bëhej shteti i 51-të i SHBA-së. Përballë kësaj, qeveria kanadeze, tha ai, ka filluar të zvogëlojë varësinë ndaj fqinjit dhe të kërkojë një marrëdhënie më të thellë me Evropën në aspektin ekonomik, të sigurisë dhe të politikës.
Carney sqaroi se qëllimi nuk është ndërtimi i një blloku që synon ta rivalizojë një fuqi të madhe. Ai tha se Kanadaja nuk kërkon pushtet për të dominuar të tjerët, por po synon të krijojë qëndrueshmëri që asnjë palë të mos mund të ndikojë në mënyrë të papranueshme te tregjet e hapura të vendit, të cenojë sovranitetin, të kërcënojë integritetin territorial apo të minojë liritë, demokracitë dhe shtetin e së drejtës.
Synim: lidhje më të ngushta me BE-në për sovranitet ekonomik
Në këtë debat, një rol të rëndësishëm ka edhe propozimi i Komisionit Evropian. Të mërkurën, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka propozuar që Kanadaja të bëhet anëtarja e parë e asociuar e BE-së. Ky status, sipas propozimit, është diçka që aktualisht nuk ekziston në traktatet e bllokut dhe që do të duhej të krijohej. Von der Leyen ka thënë se Evropa dëshiron ta çojë marrëdhënien me Kanadanë në “nivelin më të lartë të mundshëm”, duke e vendosur këtë si një hap politik e institucional.
Megjithatë, kjo nismë duket se nuk ka marrë pritje të mirë edhe në Uashington. Teksa propozimi i BE-së u shfaq në skenë në kohë të afërt me retorikën e tensionuar mes Kanadasë dhe SHBA-së, Donald Trump ka reaguar negativisht ndaj idesë. Teksti i raportimit thekson se presidenti amerikan kishte mosanim në lidhje me këtë drejtim, duke e lidhur reagimin e tij me dinamikat më të gjera të marrëdhënieve ndërkombëtare dhe ndikimin që ato kanë në pozicionin e Kanadasë.
Në këtë kontekst, fjalimi i Carney në Parlamentin Evropian dhe propozimi i von der Leyen krijojnë një trajektore të re për diskutimin e marrëdhënieve BE-Kanada. Për Otavën, çështja qendrore mbetet sigurimi që tregjet kanadeze të mos i nënshtrohen kontrollit nga jashtë dhe që sovraniteti i vendit të mbetet i paprekur. Ndërsa në planin institucional, ideja e statusit të ri të “anëtarit të asociuar” të BE-së, nëse do të ecë përpara, do të kërkonte një rishikim të kornizës aktuale ligjore të bllokut, pasi ky rol nuk ekziston ende në traktate.
Botuar fillimisht në Koha.net