Italia ka hedhur idenë që “modeli shqiptar” i menaxhimit të emigrantëve të zgjerohet edhe në nivel të Bashkimit Evropian. Bëhet fjalë për qendra të organizuara për pritjen dhe dëbimin e migrantëve, të cilat do të funksionojnë jashtë territorit të bllokut, në vende të treta të sigurta. Propozimi synon të trajtojë më shpejt flukset e migracionit të parregullt dhe të përshpejtojë procedurat për azil, si dhe kthimin e personave që nuk kanë të drejtë qëndrimi.
Njoftimi vjen në prag të një momenti të rëndësishëm diplomatik: Italia pritet të paraqesë planin gjatë mbledhjes së jashtëzakonshme të ministrave të Brendshëm të BE-së, që mbahet të martën. Sipas informacioneve të raportuara nga mediat kryesore italiane dhe të konfirmuara nga zyrtarë të qeverisë, prezantimi do të bëhet nga ministri i Brendshëm, Matteo Piantedosi.
Paketa italiane lidhet drejtpërdrejt me mënyrën si qendrat janë ndërtuar dhe përdorur në Shqipëri. Në skemën e propozuar, migrantët do të transferoheshin në qendra të ngritura në vende të treta të sigurta, ku do të shqyrtoheshin kërkesat për azil dhe do të ndiqeshin procedurat e imigracionit. Mes vendeve që po konsiderohen si pritëse përmendet edhe Uganda, ndërsa ende nuk është bërë e qartë mënyra e financimit të projektit.
Gjatë prezantimit, ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani ka theksuar se Italia, së bashku me Danimarkën, ka kërkuar një strategji të përbashkët evropiane për migracionin. Fokus i kësaj strategjie është zbatimi i Paktit për Migracionin dhe Azilin, si dhe përshpejtimi i kthimit të migrantëve që nuk kanë të drejtë qëndrimi. Tajani ka përmendur edhe mundësinë e ngritjes së qendrave të reja sipas modelit të Shqipërisë në disa vende afrikane, por edhe në shtetet e origjinës dhe tranzitit të migrantëve.
Njëkohësisht, Tajani ka kritikuar qasjen e qeverisë spanjolle ndaj migracionit. Ai e ka cilësuar politikën e Madridit si tepër liberale. Kritikës i paraprin një ngjarje që ka ndezur debatin në nivel europian: kriza migratore e fundit në Ceuta, enklavën spanjolle në Afrikën Veriore. Gjatë ditëve të fundit, dhjetëra mijëra migrantë kanë kaluar me forcë kufirin drejt territorit spanjoll, çka ka shërbyer si nxitje për thirrjen e mbledhjes së jashtëzakonshme të ministrave të Brendshëm.
Italia kërkon qendra jashtë BE-së, me modelin e Shqipërisë
Plani i qeverisë italiane parashikon që qendrat e reja të financohen nga Bashkimi Evropian dhe se të krijohet një rrjet objektesh jashtë territorit të bllokut, i dedikuar për menaxhimin dhe kthimin e migrantëve të parregullt. Në listën paraprake të vendeve pritëse përmenden Gana, Senegali, Tunizia, Libia, Mauritania, Egjipti, Uganda, Etiopia, Uzbekistani, Armenia dhe Mali i Zi. Këto të dhëna tregojnë se skema italiane nuk lidhet vetëm me një rajon, por synon të shtrijë bashkëpunimin në një hapësirë të gjerë gjeografike, për të adresuar flukset e migracionit.
Një element tjetër i planit është zbatimi më i rreptë i programit GSP+. Ky mekanizëm lidh përfitimet tregtare për vendet në zhvillim me bashkëpunimin e tyre në ripranimin e shtetasve që qëndrojnë në mënyrë të paligjshme në Evropë. Në këtë kuptim, qasja italiane i bashkon masat e kontrollit të migracionit me incentiva ekonomike, duke synuar të rrisë gatishmërinë e vendeve partnere për të pranuar kthimet.
Paralelisht me propozimin për BE-në, Italia synon ta bëjë plotësisht funksionale deri në fund të vitit qendrën e migrantëve në Gjadër, në Shqipëri. Ministri Piantedosi ka deklaruar se objekti do të rikthehet në funksion të plotë sapo të përfundojnë procedurat ligjore dhe se do të përdoret sipas rregullave të reja të Bashkimit Evropian. Fillimisht, qendra ishte planifikuar të trajtonte deri në 3 mijë migrantë në muaj, ose rreth 36 mijë në vit, përmes procedurave të përshpejtuara të azilit.
Megjithatë, që nga prilli i vitit të kaluar, ajo është përdorur vetëm si qendër paraburgimi për kthime. Deri tani, sipas të dhënave të përmendura, qendra ka pritur vetëm disa qindra persona, ndërsa procesi është ngadalësuar. Kompleksi Gjader përfshin tre objekte me funksione të ndryshme: qendra më e madhe për azilkërkuesit ka 880 shtretër; ekziston gjithashtu një njësi mbajtëse riatdhesimi (CPR) e drejtuar nga italianët me kapacitet për 144 persona dhe një burg i vogël mbajtës për 20 persona.
Ndërkohë, në portin e Shëngjinit është ndërtuar edhe një pikë fillestare pritjeje. Kjo strukturë shërben për të pritur migrantët e kapur në Mesdheun qendror dhe për t’i transferuar ata në bordin e një anijeje detare italiane, duke e bërë zinxhirin e përpunimit më të organizuar që nga momenti i kapjes deri te procedurat pasuese.
Botuar fillimisht në Telegrafi