Irani i ka dorëzuar Shteteve të Bashkuara një propozim të ri paqeje, që përfshin disa kërkesa të lidhura si me armëpushimin, ashtu edhe me masa konkrete ndaj sanksioneve dhe pranisë ushtarake të SHBA-së në rajon. Sipas mediave shtetërore iraniane të martën, plani synon të krijojë baza për uljen e tensioneve në disa frontet ku ka pasur përshkallëzim.
Propozimi, siç raportohet nga deklarimet fillestare publike të Teheranit, parashikon ndërprerjen e luftimeve në të gjitha frontet, përfshirë edhe në Liban. Në të njëjtën logjikë, plani përmend largimin e forcave amerikane nga zonat pranë Iranit, një element që lidhet drejtpërdrejt me shqetësimet e Teheranit për sigurinë në kufijtë dhe në hapësirën rajonale.
Pjesë tjetër e paketës së re është kompensimi për dëmet e shkaktuara nga sulmet e SHBA-së dhe Izraelit. Ky komponent është formuluar si kërkesë për dëmshpërblim, duke e lidhur atë me atë që Irani e konsideron si pasojë të veprimeve ushtarake të ndërmarra më parë. Në komentet e para, zëvendësministri i Jashtëm iranian, Kazem Gharibabadi, ka theksuar se Irani kërkon edhe heqjen e sanksioneve, lirimin e fondeve të ngrira dhe, po ashtu, përfundimin e bllokadës detare amerikane ndaj vendit.
Gharibabadi e ka bërë të qartë se këto kushte janë pjesë e paketës që Teherani po u paraqet Shteteve të Bashkuara. Deklarata u publikua nga agjencia shtetërore IRNA, ndërsa raportimet e mëvonshme lidhin përmbajtjen e planit me reagimet që kanë pasuar propozime të mëparshme. Në këtë mënyrë, kërkesat e reja shfaqen si të ndërtuara mbi të njëjtin bosht negociator, ku vendi i zënë nga sanksionet dhe aspekti ushtarak del sërish në plan të parë.
Sipas raportimeve iraniane, kushtet e paraqitura nuk ndryshojnë shumë nga oferta e mëparshme e Iranit, e cila u komentua javën e kaluar nga presidenti amerikan Donald Trump. Trump e kishte quajtur atë ofertë “mbeturinë”, duke e cilësuar propozimin jo të përshtatshëm ose jo serioz në formën e paraqitur. Megjithatë, ndërkohë që Trump ka dhënë sinjale se po ndërron kursin në përpjekjet për dialog, Teherani ka vijuar me një formulim të ri të paketës së paqes, duke futur edhe elemente të reja të lidhura me përgjegjësitë për dëmet.
Irani kërkon ndërprerje të luftimeve, tërheqje amerikane dhe kompensim për dëmet
Vetë Trump ka deklaruar të hënën se ka pezulluar rifillimin e sulmeve ndaj Iranit. Ky vendim, sipas deklaratës së presidentit amerikan, është marrë me kërkesën e shteteve të Gjirit Persik, pasi Teherani kishte dorëzuar një propozim të ri paqeje në Washington. Në të njëjtën komunikim, Trump ka shtuar se ekziston një “mundësi shumë e mirë” për arritjen e një marrëveshjeje, e cila do të synonte kufizimin e programit bërthamor të Iranit.
Në këtë kontekst, propozimi i ri i Teheranit shfaqet si një përpjekje për të krijuar hapësirë negociuese të menjëhershme, duke lidhur armëpushimin me tërheqjen e trupave amerikane nga afërsia e Iranit dhe me kërkesat ekonomike e juridike, si heqja e sanksioneve dhe zhbllokimi i fondeve të ngrira. Përmendja e ndërprerjes së luftimeve në të gjitha frontet, duke përfshirë edhe Libanin, zgjeron fushën e planit përtej një skenari të vetëm rajonal.
Datimi i deklaratave dhe përmbajtja e paketës së re vendosin edhe një herë në qendër çështjet që lidhen me sigurinë, praninë ushtarake dhe presionin ekonomik ndaj Iranit. Ndërsa diskutohet mundësia e një marrëveshjeje që do të kufizonte programin bërthamor, Irani kërkon të përfshihen qartë komponentët e kompensimit për dëmet dhe garancitë për një ulje të tensionit në disa drejtime. Në prapavijë mbetet edhe ecuria e bisedimeve, si dhe mënyra se si SHBA do t’i vlerësojë kërkesat e Teheranit në dritën e deklarimeve të fundit të Trumpit.
Botuar fillimisht në Koha.net