Irani ka emëruar Mohammad Baqer Qalibaf, një figurë me ndikim të madh në vend, si përfaqësues të posaçëm për çështje që lidhen me Kinën. Lëvizja vjen në një kohë kur marrëdhëniet e Teheranit me Perëndimin, veçanërisht me Shtetet e Bashkuara, mbeten të tensionuara dhe bisedimet për paqe janë të ngecura.
Edhe pse roli i ri ka peshë të konsiderueshme, nuk ka pasur një njoftim zyrtar nga Qeveria iraniane. Emërimi fillimisht u raportua nga agjencitë e lajmeve Tasnim dhe Fars, të dyja të lidhura me Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC). Sipas këtyre raporteve, Qalibaf është emëruar me propozimin e presidentit Masud Pezeshkian dhe me miratimin e liderit suprem, Mojtaba Khamenei.
Për këtë vendim, agjencitë që i referohen informacionit nga burime me njohuri të brendshme, theksojnë se roli i Qalibafit ndryshon nga postet që kanë mbajtur paraardhësit e tij “në kuptim të nivelit të autoritetit”, pa dhënë detaje të mëtejshme se çfarë përmban kjo rritje kompetencash. Gjithashtu theksohet se nuk bëhet fjalë për përfaqësues të presidentit apo të vetë liderit suprem, por për një “përfaqësues të posaçëm të Iranit”.
Qalibaf merr më shumë peshë në Kinë, mesazhi shtrihet edhe drejt SHBA-së
Një element tjetër që e bën këtë emërim të spikatur është se ai bashkon dy detyra që më parë ishin të ndara. Më herët, Ali Larijani shërbente si përfaqësues i liderit suprem për çështje të Kinës, derisa u vra gjatë sulmeve ajrore izraelite në mars. Ndërsa Abdolreza Rahmani Fazli, deri tani, shërbente si përfaqësues i presidentit. Me emërimin e Qalibafit, këto dy poste bashkohen në një rol më të konsoliduar, që në praktikë e rrit ndikimin e koordinimit politik në raportet me Pekinin.
Analistët e lidhur me çështjet e brendshme iraniane e interpretojnë këtë si një sinjal që shkon përtej marrëdhënieve dypalëshe me Kinën. Amir Chahaki, analist politik iranian me bazë në Gjermani, i tha Radios Farda të Radios Evropa e Lirë se emërimi duhet parë fillimisht përmes lenteve të negociatave të ngecura SHBA-Iran. Sipas tij, ky emërim e forcon pozicionin e Qalibafit në negociatat me SHBA-në dhe i jep kryetarit të Parlamentit një “rol më të madh” në çdo bisedim të mundshëm me Amerikën.
Chahaki vuri në dukje edhe rëndësinë në rritje të Kinës për Teheranin si mbështetje diplomatike. Ai tha se Pekini “tashmë e ka tejkaluar edhe Rusinë” si ndërmjetës kyç strategjik për Iranin. Për këtë linjë analize, emërimi i një figure të fortë brenda sistemit krijon avantazh në koordinim, sidomos kur Teherani përballet me presionin ndërkombëtar dhe kërkon të ruajë kanale komunikimi për interesa strategjike.
Edhe Ehsan Khanduzi, ish-ministër i Ekonomisë, e përshkroi këtë vendim si një “kartë të re” në arenën e ndërlikuar të konfrontimit Iran-Amerikë. Në interpretimin e tij, Irani ka nevojë të hartojë shpejt një “paketë të partneritetit strategjik” me Pekinin dhe të krijojë një strukturë për zbatimin e tij. Ndërsa Mostafa Najafi, analist me bazë në Teheran, që pasqyron pikëpamjet e establishmentit, vuri në dukje se përpjekjet e mëparshme për ta çuar çështjen e Kinës në një përfundim të kënaqshëm kanë dështuar.
Najafi argumentoi se arsye praktike qëndrojnë pas zgjedhjes së Qalibafit: përvoja e tij ekzekutive dhe njohja me projekte të mëdha infrastrukturore dhe ekonomike e bëjnë atë më të përshtatshëm për angazhim me Kinën. Ai shtoi se Kina zakonisht punon më rehat me persona që kanë “kapacitet për të zbatuar projekte dhe për të marrë vendime operacionale”. Në të njëjtën kohë, u kujtua se në vitin 2021 Irani nënshkroi një marrëveshje gjithëpërfshirëse bashkëpunimi me Kinën, por zbatimi i saj është ndalur dhe vetëm pak investime të premtuara janë materializuar.
Emërimi vjen ndërkohë që Irani po lundron në një armëpushim të brishtë me SHBA-në pas 40 ditësh luftime, ndërkohë që bisedimet e paqes mbeten të bllokuara. Në rajon, Pakistan vazhdon të luajë rolin e ndërmjetësit. Qalibaf udhëhoqi delegacionin iranian në rundin e vetëm të bisedimeve të drejtpërdrejta me Uashingtonin, të zhvilluara në Islamabad në prill. Ngritja e tij në drejtimin e çështjes së Kinës, sipas kësaj logjike, sugjeron se Teherani po konsolidon një nga operatorët e tij më të besuar, si në partneritetet lindore ashtu edhe në përballjen me Perëndimin.
Botuar fillimisht në Bota Sot