Qeveria hungareze ka njoftuar zyrtarisht Komisionin Evropian për reformat që ka miratuar për të adresuar shqetësimet e BE-së lidhur me sundimin e ligjit. Ky hap mund të hapë rrugë për zhbllokimin e rreth 4.2 miliardë eurove në fondet e kohezionit, si dhe për rikthimin e Hungarisë në disa programe të rëndësishme të Bashkimit Evropian.
Sipas konfirmimit të Komisionit Evropian, Brukseli ka pranuar një njoftim me shkrim nga Budapesti, në kuadër të Rregullores për Kushtëzimin e Sundimit të Ligjit. Komisioneri evropian për Buxhetin, Anti-Mashtrimin dhe Administratën Publike, Piotr Serafin, ka shkruar se njoftimi përcakton masat për korrigjimin e situatës që ka çuar në miratimin e masave mbrojtëse nga ana e BE-së.
Ky njoftim vjen pas një marrëveshjeje të arritur në maj mes kryeministrit hungarez Péter Magyar dhe presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen. Në atë marrëveshje përfshihej edhe çështja e fondeve të bllokuara, për shkak të shqetësimeve mbi korrupsionin dhe respektimin e sundimit të ligjit. Me fjalë të tjera, Brukseli i ka lidhur pagesat me angazhimet dhe reformat që Hungaria duhet të realizojë për të plotësuar kushtet e BE-së.
Në fund të vitit 2022, Këshilli i BE-së vendosi të pezullojë zyrtarisht 6.3 miliardë euro nga fondet e kohezionit për Hungarinë. Vendimi u mor si rezultat i mangësive në kuadër të mekanizmave kundër korrupsionit, konflikteve të interesit dhe parregullsive sistemike në prokurimet publike. Pasojat janë ndjerë jo vetëm në nivel fondesh, por edhe në qasjen e përfituesve hungarezë në programet e Bashkimit Evropian.
Komisioni ka një muaj për të vlerësuar reformat e Hungarisë
Ndërkohë, shuma e pezulluar është zvogëluar për shkak të humbjeve të fondeve. Përmes këtij procesi të ri, Budapesti synon të rikuperojë rreth 4.2 miliardë euro. Megjithatë, zhbllokimi i fondeve të kohezionit nuk është çështje e vetme që trajton ky mekanizëm. Mekanizmi i kushtëzimit kishte bllokuar gjithashtu financimin për fondacionet publike hungareze dhe entitete të lidhura me to—një strukturë ligjore që qeveria e përdor për të marrë kontrollin e institucioneve publike, përfshirë universitetet.
Si rezultat, studentët dhe studiuesit nga Hungaria humbën qasjen në programe të rëndësishme të BE-së, përfshirë Erasmus+ për shkëmbimet studentore dhe Horizon Europe për financimin e kërkimit shkencor. Në javët e fundit, Komisioni Evropian dhe qeveria hungareze kanë bashkëpunuar ngushtë për zbatimin e reformave, ndërsa në Bruksel thuhet se nuk priten surpriza gjatë vlerësimit nëse masat e miratuara nga Budapesti janë të mjaftueshme për të adresuar shqetësimet e mëparshme.
Gjatë kësaj periudhe, Hungaria vazhdon të jetë e pranueshme për rreth 10 miliardë euro nga Mekanizmi i Rimëkëmbjes dhe Reziliencës, instrumenti financiar i BE-së i krijuar pas pandemisë. Një kërkesë për pagesë pritet të paraqitet më vonë gjatë këtij muaji. Paralelisht, pak më shumë se 2 miliardë euro nga fondet e kohezionit mbeten të bllokuara, për shkak të shqetësimeve që lidhen me sistemin e azilit, ligjin për mbrojtjen e fëmijëve dhe lirinë akademike.
Komisioni Evropian tani ka një muaj kohë për të përfunduar vlerësimin e masave të paraqitura nga Hungaria. Pas kësaj, çështja pritet t’i dërgohet Këshillit të BE-së së bashku me një projektvendim. Vendimin përfundimtar për mënyrën se si do të mbyllet mekanizmi i kushtëzimit, e ka vetëm Këshilli—pra shtetet anëtare të Bashkimit Evropian. Piotr Serafin ka thënë se ekzekutivi do ta shqyrtojë me kujdes njoftimin e ardhur nga Budapesti.
Botuar fillimisht në Telegrafi
