Ish-ministri i Punëve të Jashtme të Kosovës, Enver Hoxhaj, ka rrëfyer prapaskenat e themelimit të Gjykatës Speciale, duke shpjeguar se si, sipas tij, u krijua presioni ndërkombëtar dhe si u zhvilluan debatet politike për këtë institucion. Në rrëfimin e tij, Hoxhaj ka vënë në qendër rolin e vendimmarrjes së institucioneve të Kosovës dhe dinamikën që solli faktori ndërkombëtar në këtë proces.
Sipas tregimit të Hoxhaj, çështja e Gjykatës Speciale nuk nisi si një vendim i izoluar brenda Kosovës, por si rezultat i një procesi ku ndërvepruan argumente, vëzhgime dhe presione nga jashtë. Ai ka përmendur se institucionet kosovare u ballafaquan me një mënyrë qasjeje që vinte nga komuniteti ndërkombëtar, ku diskutimet lidheshin drejtpërdrejt me fatin e një mekanizmi të tillë gjyqësor dhe me mënyrën se si do të përkthehej në realitet.
Një pjesë e rëndësishme e rrëfimit të Hoxhaj lidhet me alternativën që, sipas tij, do të ndodhte në rast se Kosova nuk do ta krijonte Gjykatën Speciale. Ai ka theksuar se, nëse Kosova nuk do të ndërmerrte këtë hap, atëherë Gjykata Speciale do të themelohej nga organizimi i Kombeve të Bashkuara, me mbështetje nga Rusia dhe Kina. Kjo sipas tij e tregon se sa i ngushtë ishte në fakt ndikimi i aktorëve ndërkombëtarë në përfundimin për krijimin e mekanizmit gjyqësor.
Në vijim, Hoxhaj ka folur edhe për debatet që u zhvilluan rreth themelimit të Gjykatës Speciale. Sipas rrëfimit të tij, procesi ishte i shoqëruar me kundërshtime dhe diskutime të gjera politike, ku u përplasën argumente të ndryshme për drejtësinë e mekanizmit, si dhe për mënyrën se si do të funksiononte ai. Ai ka nënvizuar se këto debate shërbyen për ta bërë çështjen më të ndjeshme brenda institucioneve dhe në opinionin publik.
Çfarë ndodhte nëse Kosova s’e krijonte Specialen
Hoxhaj ka lidhur gjithë argumentimin e tij me idenë se zgjedhja e institucioneve të Kosovës kishte peshë edhe në skenarin ndërkombëtar. Ai thotë se në momentet ku vendimi dukej i vështirë, ekzistonte rreziku i një krijimi tjetër të institucionit, jo domosdoshmërisht me të njëjtin format. Skenari që ai përmend është themelimi i tij nga OKB, me mbështetje nga Rusia dhe Kina, çka, sipas logjikës së rrëfimit, do të ndryshonte edhe kontekstin politik të mekanizmit gjyqësor.
Gjatë rrëfimit, ish-ministri i Punëve të Jashtme ka theksuar edhe se presioni ndërkombëtar ndaj institucioneve të Kosovës ishte i pranishëm gjatë gjithë periudhës kur çështja po shqyrtohej. Ky presion, sipas tij, ndikoi në mënyrën se si institucionet e Kosovës e trajtuan procesin, duke e shtyrë qasjen e tyre drejt gjetjes së një zgjidhjeje që do të shmangte një variant tjetër të mundshëm të krijimit të Gjykatës Speciale.
Rrëfimi i Enver Hoxhaj vendos në qendër një periudhë kur vendimmarrja, debatet politike dhe faktori ndërkombëtar u ndërthurën. Ai jep një narrativë ku shpjegohet si Kosova u përball me presionin nga jashtë, si u zhvilluan diskutimet brenda për një mekanizëm të tillë dhe, mbi të gjitha, si lidhet krijimi i Gjykatës Speciale me skenarin alternativ që, sipas tij, do ta përfshinte OKB-në dhe mbështetjen e Rusisë dhe Kinës. Në këtë mënyrë, historia e themelimit të Speciales shfaqet si një proces me dimensione politike e ndërkombëtare.
Botuar fillimisht në Albeu