Militantët Houthi, të lidhur me Iranin, kanë marrë nën kontroll qytetin port të Mokës në Jemen të enjten, sipas burimeve ushtarake. Lëvizja vjen si një paralajmërim i ri për furnizimet globale me naftë, teksa tensionet në rajon po rriten vetëm pak orë pasi presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se pret që lufta të përfundojë pas zgjedhjeve të mesmandatit që mbahen më 3 nëntor.
Sipas katër burimeve ushtarake nga qeveria jemenase, Houthit kanë arritur më shumë ndikim mbi Ngushticën Bab el-Mandeb, daljen jugore të Detit të Kuq. Kjo zonë konsiderohet një nga rrugët më të rëndësishme të transportit detar në botë, çka e bën çdo lëvizje ushtarake atje një çështje me pasoja për zinxhirët e furnizimit dhe për lëvizjen e energjisë në nivel ndërkombëtar.
Ngjarja është shoqëruar edhe me veprime të reja ushtarake. Burimet theksojnë se Houthit kanë nisur sulme ndaj ishujve strategjikë Hanish. Ky drejtim i sulmeve përforcon sinjalin se kontrolli në zonat kyçe mund të përdoret për të ushtruar presion mbi trafikun detar që kalon në rajon.
Porti i Mokës rrit rrezikun për rrjedhën globale të naftës
Houthit i janë bashkuar luftës aktuale në krah të Iranit me një sulm ndaj Izraelit më 28 mars, por deri në një fazë të mëvonshme ata kishin qëndruar më “të qetë”. Në korrik, ata shpallën një bllokadë detare ndaj Arabisë Saudite, ndërsa në shtator shtuan sulmet ndaj pjesës jugore të mbretërisë. Këto hapa kanë krijuar një model presioni të vazhdueshëm, i cili rrit pasigurinë për kompanitë që transportojnë mallra dhe karburante përmes ujërave përreth Gadishullit Arabik.
Arabia Saudite, si eksportuesja më e madhe e naftës në botë, mbështetet te rruga detare e Detit të Kuq që nga momenti kur konflikti me Iranin, në praktikë, ka mbyllur Ngushticën e Hormuzit. Përmes asaj rruge më herët kalonte një e pesta e naftës globale. Në këtë kuadër, çdo bllokim apo kërcënim i ri në Bab el-Mandeb dhe zonat pranë saj rrezikon të ndikojë drejtpërdrejt te oraret e transportit dhe te kostot e furnizimeve.
Ndërkohë, Riadi zyrtar dhe Teherani zyrtar, pavarësisht përmirësimit të marrëdhënieve të ndërmjetësuara nga Kina, kanë qenë prej kohësh rivalë rajonalë dhe kanë mosbesim të thellë ndaj njëri-tjetrit. Përplasja mes tyre është kthyer në një element të qëndrueshëm të tensioneve në rajon, ndërsa roli i aleatëve të përfshirë në luftë shpesh e zgjeron skenarin përtej kufijve të Jemenit.
Tensionet u shfaqën edhe gjatë ditës së enjte. Autoritetet saudite të mbrojtjes civile lëshuan për herë të katërt brenda 24 orëve alarme emergjente në qytetin jugperëndimor Khamis Mushait, ndërsa Houthit kryenin sulme. Paralajmërimet dhe reagimet e ndërsjella vijnë ndërkohë që komuniteti rajonal kërkon të shmanget përshkallëzimi i mëtejshëm i krizës.
Në këtë kontekst, Pakistani i ka përcjellë Iranit një paralajmërim nga Arabia Saudite, për t’i kërkuar aleatit të tij Houthi të frenojë veprimet në Jemen. Sipas burimeve saudite, pakistaneze dhe iraniane, qëllimi i kësaj mase është parandalimi i përshkallëzimit të krizës, ndërsa situata në Detin e Kuq mbetet e brishtë dhe e lidhur ngushtë me rrugët kryesore të tregtisë dhe të furnizimit me naftë.
Botuar fillimisht në Koha.net