Grupi për Studime Juridike dhe Politike (GLPS) ka mbajtur sot një konferencë për media, ku ka folur për zbatimin e Agjendës së Reformave në kuadër të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Në këtë paraqitje, organizata ka theksuar se vonesat në reforma dhe mungesa e zbatimit institucional mund të sjellin pasoja serioze financiare për Kosovën.
Sipas GLPS-së, 30 qershori 2026 shënon përfundimin e semestrit të katërt të Planit të Rritjes. Po në këtë datë, sipas organizatës, mbyllet edhe periudha e mundësisë për të shmangur humbjet financiare. Nga ky moment, GLPS vlerëson se vonesat nuk duhet parë vetëm si vonesa në ekzekutimin e fondeve, por si rrezik që ato të kthehen në humbje të pakthyeshme financiare.
Në qendër të diskutimit janë 90.6 milionë euro të dedikuara për semestrin e dytë të Planit të Rritjes. Këto fonde kanë pasur afat përfundimtar deri më 30 qershor 2025. Pas këtij afati, GLPS përmend se ka nisur një periudhë njëvjeçare, e ashtuquajtura “grejs”, gjatë së cilës institucionet e Kosovës kishin mundësi të plotësonin 13 hapat reformues të paraparë për këtë periudhë.
Vonesat në reformat e Planit të Rritjes rrisin rrezikun financiar
Megjithatë, me përfundimin e periudhës së “grejs”-it, GLPS thotë se pasojat financiare tashmë janë të konsiderueshme. Organizata thekson se potenciali për t’u përballur me humbje nuk është më çështje e thjeshtë e menaxhimit të afateve, por një rrezik real që mund të rezultojë në humbje potencialisht të pakthyeshme. Në këtë kontekst, GLPS shprehet se pritet një qartësim lidhur me shumën e fondeve që mund të konsiderohen të humbura.
GLPS vlerëson gjithashtu se ky proces nuk është vetëm çështje teknike apo administrative. Organizata e lidh direkt me interesin publik dhe thekson se çdo euro e humbur nënkupton më pak investime në ekonomi, më pak mbështetje për reforma dhe kufizim të mundësive zhvillimore. Po ashtu, GLPS thekson se humbje të tilla ndikojnë në besueshmërinë e Kosovës në procesin e integrimit evropian.
Organizata rikujtoi se kishte paralajmëruar këtë skenar që më 2 maj 2025. Në atë kohë, GLPS kishte bërë thirrje për ratifikimin e marrëveshjeve dhe zbatimin e koordinuar të Agjendës së Reformave. Sipas tyre, institucionet kishin mohuar mundësinë e humbjeve financiare, ndërsa zhvillimet e mëvonshme, sipas GLPS-së, kanë konfirmuar rreziqet që ishin theksuar në paralajmërim.
GLPS shton se Plani i Rritjes është ndikuar ndjeshëm nga mungesa e konsensusit politik dhe nga mosfunksionalizimi i plotë institucional. Këto çështje, sipas organizatës, kanë penguar zbatimin e një numri të konsiderueshëm reformash të domosdoshme. Pas publikimit të raporteve zyrtare nga Qeveria e Kosovës dhe Bashkimi Evropian, GLPS thotë se pritet të bëhet e qartë shkalla e fondeve të zhbllokuara, fondet e rrezikuara për humbje dhe reformat që nuk janë përmbushur.
Në fund, GLPS ka rikujtuar një sërë rekomandimesh për përshpejtimin e zbatimit të reformave, përfshirë krijimin e një mekanizmi që do të ndihmonte në monitorim dhe koordinim më të mirë të hapave reformues. Organizata e sheh këtë si të nevojshme për të shmangur përsëritjen e skenarëve të ngjashëm dhe për të rritur gjasat që procesi i reformave të ecë me afatet e parapara.
Botuar fillimisht në Koha.net