Autoriteti Federal i Aviacionit i Shteteve të Bashkuara (FAA) ndaloi të premten të gjitha nisjet e fluturimeve nga aeroportet amerikane, pas një ndërprerjeje të komunikimeve që goditi qendrat rajonale të kontrollit të Trafikut Ajror. Masat ishin të menjëhershme dhe u konsideruan jashtëzakonisht të rralla: ky ishte ndalimi i parë mbarëkombëtar që nga janari i vitit 2023 dhe i dyti që prej sulmeve të 11 shtatorit 2001.
Ndalimi hyri në fuqi në orën 15:54 me orën e Uashingtonit (21:54 me orën e Evropës Qendrore). FAA e shpjegoi vendimin me “rrethanat e jashtëzakonshme dhe për arsye sigurie”, duke e formuluar atë si një masë parandaluese pas problemeve në sistemet e komunikimit. Në atë moment, sipas faqes së monitorimit Flightradar24, mbi 4 mijë fluturime ndodheshin në ajër dhe kishin si destinacion aeroporte në Shtetet e Bashkuara.
Edhe pse nisjet u ndaluan, avionët që ishin tashmë në ajër nuk u kthyen dhe nuk u bllokuan në udhëtim. FAA bëri të ditur se avionët vazhduan rrugën dhe u lejuan të ulen në aeroportet përkatëse. Ndërsa kufizimi vepronte për nisjet e reja, udhëtimet që kishin filluar më herët u trajtuan sipas procedurave për ulje.
Sekretari amerikan i Transportit, Sean Duffy, e konfirmoi masën përmes rrjetit X. Ai shkroi se “FAA ka vendosur ndalim mbarëkombëtar të nisjeve për të gjitha aeroportet e SHBA-së, pas një problemi komunikimi që prek të gjitha Qendrat e Kontrollit të Trafikut Ajror”. Duffy shtoi se çështja prek 22 qendrat rajonale që drejtojnë avionët gjatë fluturimit nga një aeroport në tjetrin, dhe se teknikët e FAA-së po e hetojnë problemin.
Sekretari i Sigurisë Kombëtare, Markwayne Mullin, deklaroi në Shtëpinë e Bardhë se nuk ka tregues për një sulm. Ai tha se “nuk ka asnjë tregues deri tani se ky ishte një sulm dashakeqës kundër nesh” dhe e përshkroi si “thjesht një ndërprerje e telekomunikacionit”. Mullin theksoi gjithashtu se zgjidhja do të marrë kohë dhe se problemi nuk ka lidhje me ndërprerjen e madhe globale të shërbimeve të Microsoft-it një ditë më parë. Ndërkohë, shkaku zyrtar i saktë i incidentit ende nuk ishte bërë publik.
FAA ndalon nisjet mbarëkombëtare: si ndikoi ndërprerja në trafikun ajror
Në mungesë të një shpjegimi zyrtar, detajet që qarkulluan nga burime të industrisë u dhanë nga media amerikane. Sipas një burimi nga kompanitë ajrore, të cituar nga CNN, FAA u kishte thënë kompanive se problemi lidhej me ruterët e rrjetit dhe se besohej të ketë nisur në aeroportin Midway të Çikagos, për t’u përhapur më pas në gjithë vendin. Disa burime, të cituara nga CBS, raportuan se një përditësim i rrjetit privat të komunikimeve, që lidh sistemin e kontrollit ajror, e detyroi sistemin të rindizej, çka solli rënien e tij.
Pasojat u shfaqën menjëherë në oraret e fluturimeve. Sipas faqes FlightAware, deri në mbrëmje ishin regjistruar mbi 2 mijë fluturime të anuluara dhe mijëra të tjera të vonuara. Disa aeroporte u përballën edhe me situata ku nuk kishte hapësirë të mjaftueshme për parkimin e avionëve. Kompanitë e mëdha ajrore u ofruan pasagjerëve mundësi riprogramimi pa pagesë shtesë, për t’u përshtatur me ndryshimet në orare.
Ndalimi ndikoi edhe te udhëtarët që udhëtonin nga Evropa. FAA njoftoi se fluturimet ndërkombëtare drejt SHBA-së do të trajtohen “rast pas rasti”. Për udhëtimet që përfshijnë fluturime drejt ose nga Amerika gjatë fundjavës, u këshillua që pasagjerët të kontrollonin statusin e fluturimit te kompania ajrore përpara se të niseshin për në aeroport.
Rreth orës 18:00 me orën e Uashingtonit, FAA njoftoi se ndalimi mbetej në fuqi, por se avionët do të lejoheshin të niseshin gradualisht sapo qendrat e kontrollit të riktheheshin në punë. Ekspertët paralajmëruan se vonesat zinxhir mund të vazhdojnë edhe për disa ditë, duke pasur parasysh se trafiku ajror funksionon me lidhje të vazhdueshme mes orareve dhe kapaciteteve të aeroportit.
Ndalimi i fundit mbarëkombëtar kishte ndodhur në janar të vitit 2023, kur ra sistemi i njoftimeve për pilotët. Administrata Trump e kishte paraqitur vjetërsimin e sistemit të kontrollit ajror si problem urgjent, ndërsa Sekretari Duffy ka thënë se për modernizimin e tij do të nevojiteshin edhe rreth 30 miliardë dollarë, të cilat duhet të miratohen nga Kongresi.
Botuar fillimisht në Bota Sot