Ankaraja po rrit rolin e saj në sigurinë europiane ndërsa Shtetet e Bashkuara po e zvogëlojnë në mënyrë të ndjeshme angazhimin ushtarak afatgjatë në kontinent. Ndërsa Uashingtoni po detajon planet për uljen e pranisë së tij, përfshirë një reduktim prej 30 për qind të bombarduesve strategjikë dhe 50 për qind të anijeve detare, Turqia po përpiqet të mbushë vakumin që po krijohet. Ky ndryshim pritet të jetë në qendër të samitit të ardhshëm të NATO-s në Ankara më 7–8 korrik, ku presidenti turk Recep Tayyip Erdogan do të presë liderët aleatë.
Përtej mesazheve politike, samiti do të shërbejë edhe si platformë biznesi. Industria turke e armëve po shfaqet për të hapur mundësi marrëveshjesh, si dhe për të lehtësuar negociatat me presidentin amerikan Donald Trump, i cili ka nisur tërheqjen e trupave dhe të armëve nga kontinenti. Gjatë aktivitetit, jashtë ambienteve diplomatike, do të ketë një ekspozitë të madhe me sisteme të luftës elektronike dhe municione, elemente që synojnë të vënë në pah aftësitë e industrisë ushtarake të Turqisë.
Ekonomia e mbrojtjes është në qendër të narrativës turke: eksportet e mbrojtjes së Ankarasë janë rritur me ritme të forta. Rreth 10 miliardë dollarë vlerësohet se do të përfaqësojnë këto eksporte të shfaqura e të negociueshme gjatë periudhës së samitit. Sipas të dhënave të përmendura në material, eksportet janë katërfishuar që nga viti 2020, duke përfituar nga riarmatimi evropian i nxitur nga lufta e Rusisë në Ukrainë. Një pjesë e madhe e dërgesave, rreth 56 për qind vitin e kaluar, ka shkuar drejt SHBA-së, Evropës dhe aleatëve të tjerë perëndimorë, duke reflektuar një ndryshim të madh krahasuar me dekadat e mëparshme të tensioneve diplomatike.
Turqia po plotëson boshllëkun e sigurisë
Rritja e kërkesës për pajisje turke lidhet edhe me nevojën e ushtrive europiane për zëvendësim të kapaciteteve që po preken nga tërheqja amerikane. Ushtritë e vendeve europiane po i drejtohen gjithnjë e më shumë pajisjeve turke, të cilat janë të përputhshme me standardet e NATO-s. Në këtë linjë përmenden dërgesat e automjeteve të blinduara, aeroplanëve stërvitorë dhe dronëve luftarakë, ndërsa bashkëpunimet industriale po zgjerojnë më tej gamën e ofertës turke në tregjet perëndimore.
Ndër marrëveshjet e përmendura, bie në sy bashkëpunimi i kompanisë Baykar me Leonardo në Itali. Po ashtu përmendet marrëveshja e Turkish Aerospace Industries për furnizimin e 30 aeroplanëve Hurjet në Spanjë. Këto projekte tregojnë se Ankaraja po kërkon të zëvendësojë jo vetëm pajisjet, por edhe zinxhirët e prodhimit e të bashkëpunimit brenda aleancës. Në paralel, Turqia po synon të kthehet në një partner gjithnjë e më të rëndësishëm të sigurisë edhe në dimensionin e infrastrukturës.
Një hap i rëndësishëm në këtë drejtim lidhet me infrastrukturën dhe operacionet e sigurisë. Turqia po ndërton tubacione nëntokësore karburanti si pjesë e një programi prej 28 miliardë dollarësh të NATO-s për forcimin e sigurisë së furnizimit me karburant të aleancës. Kjo ndodh në një moment kur shkurtimet amerikane rrezikojnë të reduktojnë pothuajse plotësisht dronët e zbulimit dhe sulmit në Evropë, si dhe të ulin me një të tretën dislokimin e aeroplanëve luftarakë. Në këtë kontekst, Ankaraja po përpiqet të krijojë marrëveshje të lokalizuara sigurie, duke eksportuar për herë të parë një anije luftarake në Rumani, një vend anëtar i NATO-s dhe BE-së që kufizohet me Ukrainën.
Edhe nga pikëpamja ushtarake dhe financiare, Turqia po e rrit peshën e saj brenda aleancës. Turqia mban ushtrinë më të madhe aktive në NATO pas SHBA-së, që nga viti 1952, ndërsa vitin e kaluar rriti shpenzimet e mbrojtjes me 7 për qind, duke arritur në 30 miliardë dollarë. Për më tepër, ndryshimet strategjike kanë rritur ndikimin diplomatik të Erdoganit brenda NATO-s: presidenti turk, i cili dikur konsiderohej i izoluar për shkak të bllokimit të anëtarësimit të Suedisë të lidhur me kërkesat kundër organizatës PKK, tashmë shihet si një ndërmjetës kyç me Uashingtonin.
Samiti pritet të hapë gjithashtu mundësi për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve mes Ankarasë dhe Uashingtonit. Përmenden çështje si blerja e sistemit rus S-400 nga Turqia, sanksionet amerikane dhe përjashtimi nga programi i aeroplanëve F-35. Pas sinjaleve të lidhura me qëndrimet e Donald Trump, mund të rikthehet edhe çështja e shitjes së motorëve të aeroplanëve për Turqinë. Tensionet transatlantike janë rritur në kohët e fundit për shkak të mosmarrëveshjeve mbi buxhetet e mbrojtjes dhe të konflikteve rajonale, përfshirë tensionet me Iranin. Në këtë sfond, disa vende kanë kërkuar konsultime të NATO-s, ndërsa forcat turke kanë ndërhyrë drejtpërdrejt duke interceptuar raketa balistike iraniane. Përballë këtyre zhvillimeve, samiti në Ankara 7–8 korrik shihet si momenti ku Turqia dhe aleatët do të kërkojnë rreshtim të ri në siguri, industri dhe partneritet brenda NATO-s.
Botuar fillimisht në Telegrafi