Ditmir Bushati ka reaguar lidhur me diskutimet për ndarjen e re territoriale dhe administrative në Shqipëri, duke theksuar se narrativa që lidhet me “kërkesën e BE-së” nuk duhet marrë si detyrim për një numër të caktuar bashkish. Sipas tij, në qendër të reformës duhet të jetë mënyra si pushteti do të shpërndahet dhe si do të funksionojë qeverisja vendore në praktikë.
Gjatë një përqasjeje për këtë çështje, Bushati vuri në dukje se në Shqipëri është bërë zakon që çdo masë politike të paketohet si reformë dhe të prezantohet si “kërkesë nga BE-ja”. Në këtë mënyrë, sipas tij, vëmendja zhvendoset nga thelbi i ndryshimit institucional dhe fokusohet te një element i vetëm: numri i bashkive që propozohet në skemat e reja.
Një nga problemet kryesore që ai nënvizoi është fakti se propozimi për riorganizim të ri territorial nuk ka arritur të dalë jashtë logjikës së politikës së vjetër. “Politika e vjetër” sjell, sipas tij, që debati të përqendrohet te shifra dhe jo te mekanizmat e qeverisjes. Në këtë rast, rëndësia e çështjes nuk duhet reduktuar vetëm te sa njësi vendore do të krijohen, por te si do të transferohet pushteti tek to, si do të garantohet funksionimi i shërbimeve dhe si do të matet performanca.
Sfida kryesore: decentralizimi i pushtetit në Shqipërinë e re
Ditmir Bushati tha se Bashkimi Evropian nuk ka kërkuar një numër specifik bashkish. Për të, ky është thelbësor për mënyrën se si duhet të kuptohet reforma: problemi nuk është “sa bashki do të ketë”, por “çfarë do të ndryshojë në mënyrën e qeverisjes”. Ky dallim, sipas tij, duhet të orientojë gjithë diskutimin publik dhe projektimin e modelit të ri administrativ.
Ndërsa në debat shpesh përmendet numri i bashkive si argument kryesor, Bushati kërkon që vëmendja të zhvendoset te decentralizimi i pushtetit. Ai e shtron çështjen si një test të vërtetë institucional: reformimi territorial duhet të çojë në një qeverisje më efektive në nivel lokal dhe të krijojë kushte që autoritetet vendore të kenë kompetenca reale, të paktën në raport me funksionet që u delegohen. Sipas kësaj logjike, shifra e njësive territoriale bëhet dytësore në krahasim me cilësinë e pushtetit që do të ushtrohet.
Në vijim të argumentit, Bushati thekson se mënyra si po tentohet të “paketohet” reforma krijon rrezikun që qytetarët të mos shohin ndryshimet konkrete, por vetëm një diskutim shifrash. Kështu, reforma mund të perceptohet më shumë si ndryshim hartash sesa si ndryshim funksionesh. Për këtë arsye, theksi duhet të vihet te mekanizmat e reja të decentralizimit dhe në rolin që do të luajnë institucionet vendore pas reformës.
Diskutimi mbi kufirin territorial dhe administrativ në Shqipërinë e re, sipas Bushatit, nuk duhet të mbyllet vetëm te numri i bashkive, por te mënyra si do të transferohen kompetencat dhe si do të garantohet administrim i qëndrueshëm. Në këtë kuptim, sfida qëndron në decentralizimin e pushtetit, sepse aty shihet nëse reforma do të jetë e matshme në shërbime, eficiencë dhe përgjegjshmëri. Ndërsa numri i njësive është një element i diskutueshëm, orientimi kryesor duhet të mbetet te funksionimi real i qeverisjes vendore.
Botuar fillimisht në Albeu