Brokoli është më shumë se një perime e thjeshtë në dietë. Studimet e fundit po i drejtohen një përbërësi natyral të tij, sulforafan-it, për të kuptuar nëse ai mund të ketë rol në parandalimin e proceseve që lidhen me zhvillimin e kancerit. Interesi vjen nga fakti se ky përbërës është i lidhur me mekanizma që ndikojnë tek mënyra se si qelizat rregullojnë rritjen dhe reagimin ndaj dëmtimit.
Një analizë e re, e publikuar në revistën Discover Oncology, ka shqyrtuar gjithsej 35 studime të kryera në periudhën nga viti 2009 deri në vitin 2024. Qëllimi i rishikimit ishte të shihej se çfarë evidencash ekzistojnë rreth sulforafanit dhe mënyrës se si ai mund të ndërhyjë në mekanizmat biologjikë të lidhur me kancerin. Në qendër të vëmendjes janë procese që lidhen me mënyrën se si qelizat aktivizojnë ose çaktivizojnë gjene të caktuara.
Sulforafani dhe epigjenetika: si mund të ndikojë në mekanizmat e qelizave
Sipas analizës, sulforafani mund të ndikojë në mekanizmat që rregullojnë aktivizimin apo çaktivizimin e gjeneve, pa ndryshuar direkt ADN-në. Këto procese janë të lidhura me disa funksione kyçe të qelizave, si rritja, riparimi i ADN-së dhe vdekja e qelizave të dëmtuara. Kur këto procese nuk funksionojnë siç duhet, rritet rreziku që qelizat të hyjnë në rrugë që favorizojnë zhvillimin e tumoreve.
Dietologia dhe specialistja e onkologjisë, Krystle Zuniga, ka shpjeguar se “epigjenetika” i referohet pikërisht proceseve që përcaktojnë nëse disa gjene aktivizohen apo jo. Në këtë kontekst, Zuniga ka theksuar se sulforafani duket se ndikon në enzimat që rregullojnë këtë proces. Me fjalë të tjera, studimet sugjerojnë se përbërësi mund të ketë potencial për të ndihmuar në kontrollin e mënyrës se si qelizat “ndizen” ose “fikën” në nivel biologjik.
Megjithatë, ekspertët theksojnë qartë kufijtë e asaj që deri tani dihet. Ngrënia e brokolit nuk konsiderohet si metodë e provuar për të parandaluar apo për t’u trajtuar kancerin. Shumë nga studimet e përfshira janë kryer në laborator ose te kafshët, ndaj nevojiten kërkime më të mëdha te njerëzit për të konfirmuar nëse efektet që shihen në faza të tjera të hulumtimit vlejnë edhe në realitetin klinik.
Një element i rëndësishëm është edhe mënyra se si formohet sulforafani. Ky përbërës natyral krijohet kur perimet e familjes së lakrave, si brokoli, lakrat e Brukselit, lulelakra dhe lakra, priten, shtypen ose përtypen. Procesi lidhet me bashkëveprimin mes një substance të quajtur glukorafaninë dhe enzimës mirosinazë. Kur ndodh ky kombinim, formohet sulforafani, i cili më pas lidhet me mekanizmat biologjikë që studiuesit po përpiqen t’i kuptojnë më mirë.
Sipas studiuesve, sulforafani mund të aktivizojë gjenet që ndihmojnë në frenimin e rritjes së tumoreve. Ai po ashtu mund të ndikojë në mekanizmat që bëjnë që qelizat e dëmtuara të ndalojnë së shumimi ose të vetëshkatërrohen. Në këtë mënyrë, përbërësi shihet si një element që mund të mbështesë mbrojtjen natyrale të organizmit ndaj proceseve që lidhen me zhvillimin e kancerit.
Krystle Zuniga ka shtuar edhe një sqarim të rëndësishëm: “Nuk do të thosha se brokoli ‘lufton’ kancerin. Më saktë, ai përmban lëndë ushqyese dhe përbërës bioaktivë që mund të mbështesin mbrojtjen natyrale të organizmit ndaj proceseve që lidhen me zhvillimin e kancerit”. Pra, ideja kryesore mbetet se brokoli dhe sulforafani mund të kenë rol mbështetës në mekanizmat biologjikë, por ende nuk ka prova të mjaftueshme për ta kthyer këtë në një qasje të drejtpërdrejtë parandaluese apo trajtuese.
Botuar fillimisht në Koha.net
