Berlin 2028 po përfytyrohet si një moment historik për Ballkanin Perëndimor dhe për gjithë Evropën, ku çështjet e vjetra kombëtare zëvendësohen me logjikën e sigurisë së përbashkët. Në këtë skenar, më 13 korrik 2028, shefat e shteteve dhe qeverive të vendeve të Ballkanit Perëndimor mblidhen në Berlin. Kryeministri gjerman, si nikoqir, mban fjalimin dhe e lidh atë me një datë simbolike: shënimin e 150 vjetëve nga Kongresi i Berlinit, një prej kthesave të mëdha të historisë së Ballkanit Perëndimor dhe të Evropës.
Në fjalimin e tij, nikoqiri thekson se janë pikërisht “njëqind e pesëdhjetë vjet pas Kongresit të Berlinit” që liderët e Evropës Juglindore dhe të pjesëve të tjera të kontinentit pranojnë një të vërtetë të re politike. Sipas idesë qendrore të dokumentit, çështjet kombëtare të hapura në shekullin XIX nuk mund të zgjidhen më me instrumentet e shekullit XIX. Ai e vendos theksin te mënyra si ndërtohet siguria: ajo nuk duhet të shfaqet më nëpërmjet qasjeve që nxisin pasiguri te të tjerët, as përmes zgjerimit territorial, as përmes sferave të ndikimit, as përmes pretendimeve për mbrojtjen e komuniteteve nga “patronë të jashtëm”.
Mesazhi i kësaj ngjarjeje, në ceremoninë e nënshkrimit të dokumentit, vjen edhe përmes skenës protokollare. Liderët e Ballkanit Perëndimor janë ulur e në këmbë në sallë, ndërsa prapa tyre qëndrojnë liderët e shteteve anëtare të Bashkimit Evropian. Ata presin turnin për të hedhur nënshkrimin e tyre, si garantues, “prej vendit garantues”. Kjo organizim simbolizon kalimin nga një qasje e vjetër, ku siguria shpesh ndërtohej duke balancuar interesa kombëtare, drejt një qasjeje të re, ku garancia e sigurisë mbështetet te një kornizë e përbashkët.
Në dokument theksohet se, “njëqind e pesëdhjetë vjet më vonë garantuese nuk janë vetëm fuqitë tradicionale” që historiografikisht lidhen me Kongresin e Berlinit: Britania, Franca, Gjermania dhe Italia. Garantimi përfshin edhe vende të tjera, si Spanja, Polonia dhe Ukraina, duke e zgjeruar kështu gamën e aktorëve që japin garanci dhe duke e bërë sinjalin më të gjerë për përfshirjen e Evropës në këtë proces. Në të njëjtën kohë, përfaqësimi institucional lidhet edhe me NATO-n, ku Sekretari i Përgjithshëm jep fjalimin përshëndetës, duke nënvizuar se ky hap shihet si i rëndësishëm jo vetëm për axhendën evropiane, por edhe për arkitekturën e sigurisë së përbashkët.
Siguria e përbashkët zë vendin e logjikës kombëtare
Elementi kryesor i gjithë kësaj figure politike është ideja e një zone të përbashkët sigurie për Ballkanin Perëndimor, si pjesë e një hapësire unike evropiane të sigurisë. Në këtë kuptim, marrëveshja nuk shihet vetëm si një hap i drejtpërdrejtë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, por si një tranzicion i thellë nga të menduarit për çështje kombëtare drejt një modeli ku siguria ndërtohet së bashku. Përshkrimi thekson se në asnjë shtet siguria nuk ndërtohet duke prodhuar pasiguri për tjetrin; përkundrazi, ajo ka nevojë për mekanizma që ulin tensionet dhe e bëjnë rajonin më të qëndrueshëm.
Ngjarja e Berlin 2028, në këtë skenar, vendoset si një “kthesë” e madhe historike, sepse mban frymën e Kongresit të Berlinit, por e përditëson atë me standarde të reja të shekullit XXI. Marrëveshja synon të kapërcejë logjikën e vjetër të shekullit XIX, ku kufij dhe interesa shpesh shtrëngoheshin përmes instrumenteve tradicionale politike. Në vend të tyre, ajo mbështetet te nocioni që siguria nuk mund të jetë rezultat i zgjerimit territorial, sferave të ndikimit apo mbrojtjes së komuniteteve nga “patronë të jashtëm”. Në këtë mënyrë, dokumenti e kthen vëmendjen te hapësira e përbashkët, te garancitë reale dhe te bashkërendimi i aktorëve të shumtë.
Në mbyllje, skema e përfytyruar për Berlinin në korrik 2028 e lidh simbolikisht të shkuarën me synimin e së ardhmes: 150 vjet pas një kongresi që riformësoi çështje të mëdha në rajon, liderët vendosin të mbështeten te një hapësirë evropiane sigurie. Në sallë, prania e liderëve të vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe e atyre të BE-së që nënshkruajnë si garantues, si dhe përfshirja e aktorëve të shtrirë përtej “fuqive tradicionale”, e përforcon idenë se kjo është një marrëveshje që synon stabilitet afatgjatë. Përmes kësaj logjike, rajoni shihet se kalon nga debatet kombëtare të hapura drejt një kornize ku siguria trajtohet si interes i përbashkët dhe jo si rezultat i konkurrencës mes palëve.
Botuar fillimisht në Koha.net
