Zgjedhjet e fundit në Izrael duket se kanë prodhuar një rezultat të ngushtë: asnjë bllok politik nuk e arrin shumicën e nevojshme për të formuar qeveri. Përballë një ngërçi të mundshëm në parlamentin Knesset, çështja kryesore qëndron te mënyra se si do të zgjidhet situata nëse numrat nuk ndryshojnë ndjeshëm pas numërimit të votave. Në total, parlamenti përbëhet nga 120 deputetë dhe për të formuar qeveri duhen së bashku 61 ulëse.
Sipas exit poll-eve aktuale, blloku i Benjamin Netanyahu-s pritet të fitojë 50 ulëse. Nga ana tjetër, koalicioni i kundërshtarit kryesor, Gadi Eisenkot, parashikohet të sigurojë 53 ulëse. Në të njëjtën kohë, partitë arabe pritet të marrin 17-18 vende në Knesset. Kjo do të thotë se asnjë nga blloqet kryesore nuk mjafton vetë, ndërsa dy koalicionet kryesore duket se përballen edhe me një pengesë politike të ngjashme: partitë e Likud-it të Netanyahut dhe partitë e tjera ultraortodokse dhe të ekstremit të djathtë nuk kanë parti të tjera të gatshme për t’u bashkuar në koalicion.
Edhe koalicioni i Eisenkotit, ku përfshihen Yashar, si dhe partitë Together, Demokratët dhe Yisrael Beiteinu, duket se po ashtu rrezikon të mos arrijë shumicën e mjaftueshme për qeverisje. Si pasojë, nëse votimet japin të njëjtën panoramë si exit poll-et, të dy blloqet mund të mbeten pa shumicën prej 61 ulësesh që kërkohet për të marrë formalisht pushtetin. Në këto kushte, skenari i qeverisë së përkohshme mund të hyjë sërish në qendër të vëmendjes.
Qeveria në detyrë, rruga që i mban Netanyahu në pushtet
Nëse asnjë koalicion nuk siguron 61 ulëse, qeveria në largim do të vazhdojë të jetë në pushtet derisa të formohet dhe të betohet një qeveri e re. Kjo nënkupton se Netanyahu do të mbetet në detyrë si kryeministër, duke drejtuar të ashtuquajturën qeveri në detyrë. Në praktikë, ngërçi mes opozitës dhe partive të udhëhequra nga qytetarët palestinezë të Izraelit do të krijonte një avantazh politik për Netanyahun, i cili edhe më parë e ka vazhduar qeverisjen përmes një qeverie të tillë.
Historia e viteve të fundit tregon pse një skenar i tillë nuk është thjesht teorik. Nga prilli i vitit 2019 deri në nëntor të vitit 2022, Izraeli mbajti pesë palë zgjedhje, ndërsa Netanyahu qëndroi në pushtet gjatë pjesës më të madhe të kësaj periudhe. Kjo i dha atij hapësirë të mjaftueshme për të përcaktuar agjendën e sigurisë dhe për të drejtuar konfliktet në rajonin më të gjerë. Megjithatë, qeveritë në detyrë nuk veprojnë njësoj si qeveritë e rregullta, pasi përballen me kufizime të caktuara.
Qeveritë në detyrë pritet të tregojnë përmbajtje në marrjen e angazhimeve afatgjata, por kanë më shumë kompetenca kur bëhet fjalë për zëvendësimin e ministrave. Një qeveri në detyrë mund të emërojë një deputet të Knessetit në postin e ministrit për të zëvendësuar një ministër që jep dorëheqje, është shkarkuar ose ka vdekur, pa kërkuar miratim nga Knesset, ashtu siç do të kërkohej për një qeveri të rregullt. Në këtë mënyrë, edhe pa një marrëveshje të plotë politike për shumicën, qeveria mund të ruajë vijimësi në funksionimin e saj.
Qeveria në detyrë do të vazhdonte të qëndronte në pushtet deri në zgjedhjet e reja, të cilat pritet të mbahen të paktën shtatë muaj pas zgjedhjeve aktuale. Rezultati mund të çojë edhe në formimin e një qeverie të re rreth dy muaj më vonë, por nëse asnjë koalicion nuk arrin të sigurojë shumicën, qeveria mund të zgjatet sërish. Në këto rrethana, pyetja kryesore është nëse Izraeli do të shkojë drejt një qeverie të unitetit apo drejt zgjedhjeve të reja, duke pasur parasysh që mundësia e bashkimit të Netanyahut dhe Eisenkotit ka dalë e pamundur.
Arsyeja lidhet me qëndrimet e shprehura publikisht: Eisenkot ka refuzuar të shërbejë në një qeveri të udhëhequr nga Netanyahu, duke përfshirë edhe skenarë ku posti i kryeministrit do të ndahej me rotacion. Po ashtu, liderë të tjerë të opozitës kanë përjashtuar bashkimin në një koalicion të udhëhequr nga kryeministri. Ndërkohë, Eisenkot ka kërkuar që lideri i partisë më të madhe në bllokun opozitar të bëhet kandidati i tij për kryeministër, megjithëse brenda bllokut nuk raportohet të jetë shpallur ende një marrëveshje konkrete për këtë çështje.
Exit poll-et kanë ngritur edhe mundësinë e një qeverie të pakicës, e cila mund të marrë votëbesimin në Knesset pa pasur shumicën absolute prej 61 ulësesh. Një tjetër skenar që konsiderohet natyrshëm është një marrëveshje me një prej partive arabe, por pengesa më e madhe lidhet me deklaratën e saj se nuk do të hyjë në një marrëveshje të tillë. Për më tepër, një marrëveshje me partinë Ra’am shihet si e mundshme në disa skenarë, veçanërisht pasi kjo parti po kandidon për herë të parë me një kandidat hebre që mund të emërohet ministër i Sigurisë Kombëtare në kuadër të marrëveshjes.
Aktualisht, Ra’am parashikohet të fitojë shtatë ulëse, çka do ta çonte bllokun e Eisenkotit në gjithsej 59 ulëse. Kjo shifër do të ishte shumë afër shumicës prej 61, por jo e mjaftueshme për të siguruar qeverisje pa një kosto shtesë politike. Megjithatë, nëse exit poll-et nuk rezultojnë plotësisht të sakta dhe numri i ulëseve ndryshon deri në 61, një marrëveshje e tillë do të bëhej dukshëm më joshëse. Rezultatet zyrtare do të përcaktohen pas numërimit të votave.
Botuar fillimisht në Telegrafi