Presidenti amerikan Donald Trump ka hyrë në fazën e fundit të fushatës për zgjedhjet e mesmandatit me një premtim të pazakontë: pagesë prej 5 mijë dollarësh për çdo qytetar amerikan të rritur. Ideja lidhet direkt me rezultatet e zgjedhjeve të mesmandatit, pasi ai thotë se pagesa do të bëhej vetëm nëse republikanët arrijnë të mbajnë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit.
Premtimi elektoral është prezantuar si një garanci politike për votuesit, duke e bërë çështjen e pagesës një nga elementet qendrore të fushatës. Në thelb, Trump po i ofron publikut një stimul financiar të menjëhershëm, pa specifikuar se si do të shpërndahet apo përmes cilave mekanizma do të realizohet, përtej kushtit kryesor që republikanët të ruajnë shumicën në dy dhomat e Kongresit.
Por, përtej formulimit të thjeshtë të premtimit, pyetja kryesore që ngrihet është nëse një skemë e tillë është e realizueshme ligjërisht dhe financiarisht, duke pasur parasysh detyrimet buxhetore dhe procedurat që kërkon legjislacioni amerikan. Çdo iniciativë e këtij lloji do të duhet të kalonte nëpër hapa të qartë parlamentarë, të lidhura me miratimin e fondeve dhe përcaktimin e kushteve për pagesat ndaj qytetarëve.
A është i realizueshëm premtimi: 5 mijë dollarë për çdo amerikan?
Në fushatën e tij, Trump e ka lidhur fatin e këtij premtimi me kontrollin institucional që mund të sigurojnë republikanët pas zgjedhjeve. Nëse ata ruajnë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit, ai e paraqet pagesën si një angazhim që mund të kthehet në veprim konkret. Megjithatë, për të kaluar nga premti elektoral te zbatimi, do të nevojiten vendime politike dhe ligjore, të cilat shpesh janë të ndërlikuara në SHBA për shkak të balancave mes forcave politike dhe mënyrës se si merren vendimet në Kongres.
Një nga aspektet që e bën premtimin të pazakontë është shuma: 5 mijë dollarë për çdo amerikan të rritur. Ky nivel, i propozuar si pagesë universale për një grup të gjerë qytetarësh, do të kërkonte një plan të detajuar për financimin. Po ashtu, do të duhej të përcaktohej qartë se kush konsiderohet “i rritur” në kuptimin administrativ dhe si do të verifikohet statusi i përfituesve, për të shmangur gabime apo përfitime të paqëllimta.
Në këtë kuadër, vlejnë edhe çështje të tjera që lidhen me zbatueshmërinë e premtimeve të fushatës: procedurat buxhetore, roli i agjencive përgjegjëse për administrimin e pagesave dhe afatet brenda të cilave pagesa mund të ndodhë pas zgjedhjeve. Edhe në rast se republikanët mbajnë kontrollin e dy dhomave, çështja e shpejtësisë së zbatimit dhe e mënyrës së hartimit të projektligjeve mbetet një sfidë, pasi programet financiare kërkojnë miratime të shumta dhe respektim të rregullave.
Për momentin, premtimi që Trump e ka bërë publike shërben si sinjal politik në prag të zgjedhjeve të mesmandatit, duke nxjerrë në pah një qasje që synon të tërheqë vëmendjen e votuesve përmes një shume fikse për qytetarët. Ndërkohë, diskutimi nëse ky angazhim është realisht i ligjshëm dhe i realizueshëm mbetet pjesë e debatit që shoqëron çdo premtim të madh financiar në politikën amerikane, sidomos kur ai lidhet me ekuilibrat e pushtetit në Kongres.
Botuar fillimisht në Albeu