Sivjet ka gjasa të mbahen zgjedhjet parlamentare në Serbi. Këtë e ka paralajmëruar presidenti serb Aleksandar Vuçiq, i cili nuk ka dhënë një premtim të drejtpërdrejtë, por ka sinjalizuar se data po kërkohet dhe po mendohet në mënyrë të tillë që pushteti të ketë sa më shumë avantazh në pjesëmarrje.
Sipas logjikës politike që po qarkullon, Vuçiq do të preferonte një ditë vere për zhvillimin e procesit zgjedhor. Arsyeja lidhet me faktin se shumë njerëz do të ishin jashtë rutinës së përditshme: qindra mijëra serbë e serbe do të ndodheshin në pushime ose do të punonin jashtë vendit, për shembull në bregdetin kroat si kamerierë, si dhe në punë ndërtimtarie në vende të tjera të Bashkimit Evropian. Në këtë skenar, pjesëmarrja e ulët e favorizon pushtetin, ndërsa pjesëmarrja e lartë rrezikon regjimin dhe mund të sjellë pasoja politike.
Nuk ka garanci që kjo llogaritje do të funksionojë, pasi skena e brendshme në Serbi nuk është uniforme. Në vend kanë vazhduar protesta dhe aktivitet politik të lidhur me pakënaqësinë, sidomos përmes lëvizjes studentore. Kjo lëvizje proteston kundër Vuçiqit që prej 1 nëntorit 2024, pa i dhënë deri tani një përgjigje të qartë skenës zgjedhore, çka e bën të vështirë të parashikohet se si do të reagojë publiku në ditën e zgjedhjeve.
Në të njëjtën periudhë, në Serbi ka pasur edhe ngjarje të forta që kanë ngritur pikëpyetje për sigurinë dhe menaxhimin e infrastrukturës. Më 1 nëntor 2024 u shemb streha e stacionit hekurudhor në Novi Sad, një incident që solli vdekjen e 16 personave. Më herët ishte thënë me bujë se stacioni i trenit ishte renovuar, çka shton peshën e debatit publik dhe e ushqen mosbesimin tek një pjesë e qytetarëve.
Vuçiq po kërkon datën që i mban partitë e lëvizjet në rresht
Përtej çështjes së datës, situata politike në Serbi përshkruhet edhe në raport me Bashkimin Evropian. Në muajt e fundit, presidenti serb raportohet se është përballur me një injorim më të madh se kurrë nga BE. Në këtë kontekst përmendet edhe reagimi ndaj përpjekjeve për të krijuar ide të reja lidhjeje mes Serbisë dhe BE-së. Përmendet mbështetja e kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama, i cili ka qenë pjesë e një marrëveshjeje komunikimi në publik: Rama dhe Vuçiq kanë shkruar një tekst së bashku në gazetën Frankfurter Allgemeine Zeitung, ku kanë deklaruar se do ta pranonin edhe një anëtarësi të dorës së dytë në BE.
Por kundër kësaj ideje ka dalë komisionerja evropiane për zgjerim, Marta Kos. Ajo ka deklaruar së fundi se është kritike ndaj propozimit që Serbia dhe Shqipëria të bëhen pjesë e tregut të përbashkët evropian dhe të zonës Schenge. Ky qëndrim rrit pasigurinë rreth shtegut të integrimit dhe, në praktikë, i jep më shumë peshë sinjalit se qasjet politike që synojnë “hapje të pjesshme” nuk po gjejnë terren tek institucionet evropiane.
Ndërkohë, në horizontin e brendshëm, opozita mbetet një faktor që po ndikon në mënyrën se si llogaritet shansi i pushtetit. Thuhet se opozita vazhdon të jetë e përçarë dhe e hutuar, çka e bën më të vështirë për të ndërtuar një front të unifikuar përballë një procesi zgjedhor. Në këtë kombinim — preferencë për një datë vere, rrezik i menaxhimit të pjesëmarrjes dhe presion i vazhdueshëm nga protestat studentore — dalin arsyet pse po përmendet “mundësia” e zgjedhjeve parlamentare këtë vit.
Botuar fillimisht në Koha.net