Komisioni Evropian ka bërë të ditur se ende nuk ka marrë nga Kosova kërkesën për pagesën e radhës nga fondet e Planit të Rritjes. Në këtë fazë, procedurat e pagesës mbeten të bllokuara, pasi autoritetet kosovare nuk e kanë dorëzuar formularin/kërkesën brenda afatit të parashikuar, çka rrit rrezikun që vendi të mos përfitojë në kohë mjetet që i takojnë nga kjo paketë financiare.
Ndërkohë, në rajonin e Ballkanit Perëndimor situata paraqitet ndryshe. Disa prej vendeve fqinje kanë arritur të marrin pagesat nga kësti i tretë me radhë nga Plani i Rritjes. Ky fakt tregon se mekanizmi i pagesave funksionon kur procedurat ndiqen sipas afateve dhe kur hapat e reformave mbyllen në kohë, pa vonesa që mund të çojnë në humbje të të drejtës për transfertat e planifikuara.
Rrjedhimisht, Kosova rrezikon të humbë pjesë të konsiderueshme të mjeteve të dedikuara nga kjo paketë. Paralajmërimi lidhet pikërisht me mos përmbushjen e hapave të parashikuar brenda afateve kohore, si dhe me faktin se kërkesa për pagesën e radhës nuk është pranuar ende nga institucionet evropiane. Në këtë kontekst, rreziku i mosaktivizimit të pagesave bëhet më i prekshëm ndërsa afrohet data e dorëzimit.
Afati 15 korrik: vendimtare për të mos humbur mbi 250 milionë euro
Edhe pse proceset janë të lidhura ngushtë me zbatimin e reformave, kriteret praktike për të vazhduar me pagesat janë të qarta. Kosova duhet të përmbyllë reformimet e parapara brenda periudhës së caktuar dhe njëkohësisht të dorëzojë kërkesën në mënyrë që Komisioni Evropian ta trajtojë atë për pagesën e radhës. Afati i zbatimit të reformave është i lidhur me fundin e qershorit, ndërsa afati i dorëzimit të kërkesës është 15 korriku, një dritare kohore që tashmë konsiderohet e ngushtë.
Pasojat e mundshme të kësaj mosrespektimi të afateve janë financiare dhe lidhen me dimensionin e mbështetjes që vendi po synon të marrë nga Plani i Rritjes. Në rast të mosmarrjes së pagesave që lidhen me këstin përkatës, Kosova mund të përballet me humbje të mëdha të mjeteve. Referenca për sasinë që rrezikon të mos merret vendoset në nivelin “mbi 250 milionë euro”, duke e bërë këtë çështje një nga temat më të ndjeshme për buxhetin dhe planifikimin financiar të institucioneve vendore.
Ndërkohë, krahasimi me vendet e rajonit mbetet i rëndësishëm: kur ato kanë marrë pagesat nga kësti i tretë me radhë, nënkupton se janë përmbushur kushtet e parashikuara dhe janë respektuar afatet për zbatimin e reformave. Për Kosovën, çështja kryesore qëndron në ndërprerjen që mund të krijohet nga vonesat procedurale, sidomos në momentin kur Komisioni Evropian shprehet se ende nuk e ka pranuar kërkesën për pagesën e radhës.
Ndërsa afrohet 15 korriku, vëmendja përqendrohet në dorëzimin e kërkesës dhe në përmbylljen e reformave brenda afatit të fundit të qershorit, pasi këto dy elemente përcaktojnë nëse Kosova do të mund të përfitojë nga fondet e Planit të Rritjes. Përtej procedurave, ritmi i respektimit të kalendarit ndikon direkt në mundësinë e aktivizimit të pagesave dhe, rrjedhimisht, në shmangien e humbjeve të mëdha financiare të përmendura në kontekstin e kësaj pakete.
Botuar fillimisht në Albeu
