Patatja e ëmbël njihet si një nga burimet më të mira të vitaminës A, por mënyra se si e përgatisni dhe si e konsumoni bën diferencën kryesore te vlerat ushqyese që arrin të marrë trupi. Dietologët theksojnë se për të maksimizuar vitaminën A nuk mjafton vetëm të zgjidhni pataten e ëmbël; rëndësi ka edhe trajtimi termik dhe sasia e yndyrës që shoqëron ushqimin.
Ngjyra e theksuar portokalli e patates së ëmbël vjen nga beta-karoteni, një pigment bimor. Ky beta-karoten është ai që trupi e shndërron në vitaminë A. Vitamina A luan rol të rëndësishëm në disa funksione të organizmit: ndikon në shikim, në sistemin imunitar dhe në shëndetin e lëkurës. Për këtë arsye, patatja e ëmbël shpesh renditet në listën e ushqimeve që vlejnë për ta pasuruar dietën—sidomos kur përgatitet në mënyrë të duhur.
Një patate e ëmbël mesatare mund të plotësojë nevojën ditore për vitaminë A. Megjithatë, jo gjithçka lidhet vetëm me sasinë. Beta-karoteni është i tretshëm në yndyrë, që do të thotë se trupi ka nevojë për një sasi të caktuar yndyre që ta absorbojë vitaminën në mënyrë më efikase. Kjo është arsyeja pse, edhe kur përfshini pataten e ëmbël në vaktet tuaja, duhet të keni kujdes që mos ta shoqëroni me shumë yndyrë, por as të mos ketë fare yndyrë të shëndetshme.
Duke qenë se thithja e lëndëve ushqyese ndikohet nga struktura e ushqimit, dietologët sugjerojnë si mënyrën më të mirë për të marrë maksimumin e vitaminës A: zierjen ose gatimin me avull. Këto metoda ndihmojnë që trupi ta përpunojë më lehtë beta-karotenin dhe, për pasojë, ta përdorë më mirë. Në të njëjtën kohë, këshillohet ta konsumoni me pak yndyrë të shëndetshme, në mënyrë që beta-karoteni të mos mbetet i “bllokuar” dhe të arrijë të përfitohet realisht nga organizmi.
Zierja ose gatimi me avull ruajnë më shumë vitaminë A
Një nga arsyet kryesore pse zierja dhe gatimi me avull konsiderohen më të mirat është se nxehtësia ndihmon trupin të marrë më shumë lëndë ushqyese. Edhe pse patatet e ëmbla të papërpunuara përmbajnë beta-karoten, ai nuk përthithet lehtë, sepse pigmenti gjendet i “mbyllur” brenda mureve të forta të qelizave bimore. Kur ushqimi nxehet, këto mure zbuten dhe bëhen më të përshtatshme për sistemin tretës, i cili pastaj arrin të absorbojë më mirë vitaminën A.
Përveç kësaj, temperaturat shumë të larta mund ta ndikojnë negativisht përbërjen ushqyese të ushqimit. Dietologia Dawn Jackson Blatner ka theksuar se zierja dhe gatimi me avull ruajnë më shumë beta-karoten sesa pjekja në furrë. Ajo ka sjellë në vëmendje rezultatet e hulumtimeve që tregojnë se gatimi me avull dhe zierja mbajnë më shumë beta-karoten te patatet e ëmbla krahasuar me pjekjen, ndërsa gatimi me avull ka një avantazh të lehtë ndaj zierjes. Sipas studimeve, këto dy mënyra ruajnë më shumë se 80 për qind të beta-karotenit fillestar, një nivel dukshëm më i lartë sesa pjekja ose skuqja.
Një përfitim tjetër i gatimit me avull dhe zierjes është se ndihmojnë edhe në ruajtjen e vitaminave të tjera. Dawn Jackson Blatner ka shtuar se gatimi me avull ruan edhe vitamina të tjera si vitamina C dhe vitamina B6, sepse ushqimi nuk zhytet direkt në ujë. Kjo do të thotë se gjatë përgatitjes nuk ka aq humbje të vitaminave që mund të ndodhin kur ushqimi qëndron në ujë të nxehtë. Nëse po kërkoni një mënyrë praktike për të rritur vlerën ushqyese të patates së ëmbël pa komplikuar gatimin, zierja apo avulli rezultojnë opsionet më të qëndrueshme.
Botuar fillimisht në Koha.net
